Rusya federasyonu ve abd'nin güney kafkasya politikaları (1990 sonrası)

Orta Asya enerji kaynaklarına ulasmada en güvenilir geçis yolu olması, Rusya'nın sıcak denizlere inmesinde en kısa yolu olusturması, zengin enerji kaynaklarına sahip olması, ABD'nin ran'ı çevreleme politikasında kullanabilecegi bir alan olması gibi nedenlerle stratejik açıdan büyük öneme sahip olan Kafkasya bölgesi tarih boyunca hep büyük devletlerin ilgisini üzerine çekmis; bu devletlerde Kafkasya cografyasına hakim olma arzusuna neden olmustur. Tarih boyunca birçok uygarlıgın üzerinde hakimiyet kurdugu Kafkasya 19. yüzyılda Rus Çarlıgı egemenligi altına girmis, 20. yüzyılda ise SSCB cografyasında yer almıstır.1991 yılında SSCB'nin resmen dagılmasının ardından Kuzey Kafkasya Rusya Federasyonu'nun bir parçası olarak kalmıs, Güney Kafkasya'da ise üç yeni bagımsız cumhuriyet kurulmustur. Çaglar boyunca göç eden uygarlıklara köprü rolü oynayan Kafkasya, yüksek ve geçit vermeyen daglar arasındaki derin vadilere yerlesen çesitli uygarlıkların, bu cografi sartlar nedeniyle kimliklerini kaybetmeden yasamalarına olanak saglamıstır. Bugün Güney Kafkasya'da karsımıza sık sık çıkmakta olan etnik azınlık sorunlarında bunun etkisi inkar edilemez. Hayli karmasık bir etnik ve dinsel yapıya sahip olan Güney Kafkasya'da bölge ülkelerinin birbirleriyle olan sorunları ve ayrılıkçı nitelik tasıyan azınlık gruplarının varlıgı büyük önem tasımaktadır. Bölge ülkeleri arasında anlasmazlıklara neden olan etnik azınlıklar sorunu, bugün aynı zamanda bölgede etkinlik saglamaya çalısan bölge dısı güçlerin de kullanabilecegi güçlü bir silaha dönüsmüstür. Soguk Savas döneminde NATO-SSCB arasında kanat bölgesi islevini yürüten Kafkasya bölgesi bugün de Hazar enerji havzası kaynaklarının pazara ulasımı açısından hayli önem kazanmıstır. Hazar enerji kaynaklarının isletilmesi ve tasınmasında Rusya'nın tekelini kırmaya çalısan ABD ile Rusya arasında etkinlik mücadelesi sahasına dönüsen Güney Kafkasya gelecekte de önemini korumaya devam edecektir. Giris bölümünde Güney Kafkasya'nın jeopolitik önemi ve tarihi belirtilmis, ilk bölümde ise Güney Kafkasya ülkelerinin bagımsızlıklarını kazanmaları sonrasında yasadıkları gelismeler üzerinde durulmustur. Tezin ikinci kısmında Güney Kafkasya'da yasanan etnik çatısmalar anlatılmıstır. Üçüncü bölümde Rusya'nın Güney Kafkasya politikasına, Dördüncü bölümde ise ABD'nin Güney Kafkasya politikasına yer verilmistir.