Rızaeddin Fahreddin'in Ahmet Midhat Efendi adlı eserinin kelime hazinesi bakımından incelenmesi

Bu çalışma Rızaeddin Fahreddin'in 1913'te Orenburg'da Tatarca olarak ve Arap alfabesiyle kaleme alınan `Ahmed Midhat Efendi' isimli eserinin kelime hazinesi bakımından incelenmesini içermektedir.Çalışmamız giriş, metnin transkripsiyonlu olarak Latin alfabesiyle yazılması, Türkiye Türkçesine aktarılması, kelime kadrosunun tespit edilip Osmanlı Türkçesiyle mukayese edilmesi ve sonuç olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır. Girişte Rızaeddin Fahreddin ve Ahmed Midhat Efendi hakkında bilgi verilmiştir. Metin bölümünde Arap harflerinden Latin harflerine, sonra da Türkiye Türkçesi'ne aktarma yapılmıştır. Kelime hazinesi bakımından inceleme kısmında tespit ettiğimiz kelime varlığından yola çıkarak o zamanki Tatar Türkçesi'nin Osmanlı Türkçesi ile ne kadar yakın olduğu ortaya konulmuştur. Tespit ettiğimiz kelime sayısı 3700'dür. Bu kelimelerden 3408'inin ortak, 292'sinin farklı olduğu görülmüştür. Ortak olan 3408 kelimeden 2918'inin isim; 425'inin fiil; 53'ünün edat, 7'sinin bağlaç, 5'inin ünlem olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç da bize 1913 yılında Tatar Türkçesi'yle yazılan bir eserde yer alan kelimelerin %92 oranında Osmanlı Türkçesi'yle ortak olduğunu göstermektedir. Yine ortak kelimelerden 2373'ü alınma, 1035'i Türkçe kökenlidir. Sonuç kısmında metnimize göre Osmanlı Türkçesi'yle Tatar Türkçesi arasındaki ortak olan kelimelerin cinsi, kökenleri ve bu şivelerin yakınlığı tespit edilmiştir.Anahtar Sözcükler:1.Rızaeddin Fahreddin2.İdil Ural aydınları3.Ahmed Midhat4.Din5.Dil