Sabahattin Ali'nin yapıtlarında söz varlığı, kök değerler ve çocuk

Sabahattin Ali'nin roman ve hikâyelerindeki söz varlığı ögeleri ile işlenen kök değerleri belirlemek ve çocuk olgusunun yapıtlara nasıl yansıdığını ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Sabahattin Ali'nin yapıtları, örneklemini ise yazara ait üç roman ve altmış hikâye oluşturmaktadır. Yapıtlar kronolojik sırayla incelenmiş, alıntılar da bu sıralamayla sunulmuştur. Yapıtların dilde sadeleşme çabalarının benimsendiği ancak Doğu kökenli sözcüklerin egemenliğini sürdürdüğü yıllarda kaleme alınmış olmasına karşın oldukça sade bir dille yazdığı belirlenmiştir. Yapıtların deyimler ve ikilemeler yönünden zengin olması yazarın halk dilini ustalıkla kullanmasından ileri gelmektedir. Söz varlığı ögelerini bütünleyeceği düşünülen eşdizimli yapılar aracılığıyla kök değerleri belirlemeye yönelik olarak yapılan incelemede çoğunluğu birleşik fiil olan çok sayıda eşdizimli yapı bulunmuştur. Ancak bu yapıların çokluğu, kök değerlerin işlenme durumuna yansımamıştır. Kök değerlerin eğitsel yarar sağlayacak düzeyde işlenmediği ortaya çıkmıştır. Yapılan incelemede yapıtların çoğunluğunda çocukların; olay örgüsünde herhangi bir işlevi olmayan, psikolojik özellikleri verilmeyen dekoratif unsur niteliğinde kişiler olmasına karşın, iki roman ve sekiz hikâyede sosyoekonomik açıdan zorda olan, haksızlıklar karşısında mücadele veren çocukların anlatıldığı belirlenmiştir. Bu çocuklar; gerekli eğitimi ve aile desteğini alamamış, sokakta varlık gösteren kişiler olarak betimlenmiştir. Yapıtlarda çocuk olgusuyla ilgili olarak dikkat çeken bir diğer özellik ise kız çocuklarının oyun çağında olmalarına karşın evliliği bir sığınak olarak algılamaları dolayısıyla yaşadıkları talihsizliklerdir.