The construction of disabled as needy and invisible through help-only approach: The case of visually disabled living in Ankara, Turkey

Engellilerle ilgili yürütülen çalışmalardan verimli ve etkili sonuçlar alınamamaktadır. Engelliler ve ailelerinden, devlet idarecilerine kadar ilgili uygulamalarda kendini gösteren bu durumun ortak özelliği, teoriyi pratiğe dönüştüren kişilerin aynı toplumun üyeleri olmalarıdır. Bu durumda, her kesimden insanın hayata geçirdiği engelliliğe ilişkin toplumsal ve kültürel algı ve anlayış bu durumun temel nedenlerindendir. Bu çalışmanın bulguları, Ankara'da yaşayan görme engelli genç bireylerle sekiz ay yürütülen etnografik bir araştırmaya dayanmaktadır. Çalışmada toplumun engellilere ilişkin temel sosyal ve kültürel yaklaşımlarına ulaşabilmek için engellilik, aile, eğitim, iş yaşamı, toplum ve devlet alanlarında üzerinde durulan sorunların ortak nedenleri görme engelli genç katılımcılar için belirleyici olan faktörler ışığında analiz edilmiştir. Bu araştırmada engellilerle ilgili uygulamaların verimsiz ve etkisiz olmasının temel sosyal ve kültürel sebeplerinin, sadece-yardım yaklaşımı, muhtaç engelli varsayımı ve engellilerin görünmezliği olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın önerdiği bir kavramsallaştırma olan sadece-yardım yaklaşımına göre, engelliler ile ilgili yapılabilecek tek şey onlara yardım etmektir. Toplumda hakim olan bu yaklaşım, kalıcı çözüm seçeneğine yer bırakmadığından, engellileri toplumsal yaşamda muhtaç ve görünmez olarak inşa etmektedir. Aynı zamanda, toplumsal yaşamın dinamikleri sonucu, tıpkı bir kısır döngü gibi, engelliler hakkında yanlış bilgi ve kavramlarla çerçevelenmiş farkındalık eksikliğinin, yani engellilerin görünmezliğinin, sadece-yardım yaklaşımını yeniden ürettiği sonucuna varılmıştır.