Safiyyüddîn el-Hillî'nin Şerhu'l-Kâfiyeti'l-Bedîʿiyye'si ve Bûsîrî'nin Kasîde-i Bürde'si ile karşılaştırması

Bu çalışmada, Arap Edebiyatı'nda bedîiyyât türünün oluşmasında önemli bir etkisi bulunan Safiyyüddîn el-Hillî'nin el-Kâfiyetü'l-bedîʿiyye adlı Hz. Peygamber'i metheden kasidesi konu edilmiştir. Araştırmaya temel teşkil eden kaynak onun kasidesinin bedîî sanatlar açısından şerhi olan Şerhu'l-Kâfiyeti'l-bedîʿiyye adlı eserdir. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmamızda öncelikle bedîî sanatların ve Hz. Peygamber'e yazılan methiyelerin tarihsel gelişimi ile bedîiyye türünün doğuşu hakkında bilgi verilmiş, daha sonra birinci bölümde Safiyyüddîn el-Hillî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği araştırılmıştır. İkinci bölümde yüz kırk beş beyitten oluşan el-Kâfiyetü'l-bedîʿiyye adlı kasidenin muhteva ve üslup özellikleri incelenmiştir. Ardından Hillî'nin kasidesi, kendisine nazire yaptığı iddia edilen Muhammed b. Saîd el-Bûsîrî'nin el-Kevâkibü'd-dürriye fî medhi hayri'l-beriyye adlı kasidesiyle karşılaştırması yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Şerhu'l-Kâfiyeti'l-bedîʿiyye adlı eserde işlenen yüz elli bir bedîî sanat açıklanarak, Hillî'nin bu sanatları açıklamada kaynak olarak kullandığı eserlerden ne ölçüde etkilendiği ve hangi konularda farklı bir yol izlediği araştırılmıştır. Sonuç olarak Hillî'nin, el-Kâfiyetü'l-bedîʿiyye'si ve Bûsîrî'nin kasidesi arasında muhteva ve üslup açısından büyük benzerlik olduğu görülmüştür. Bu durum Hillî'nin Bûsîrî'ye nazire yaptığı şeklindeki iddiayı desteklemektedir. Diğer taraftan Hillî'nin Şerhu'l-Kâfiyeti'l-bedîʿiyye'deki sanatları açıklarken, İbn Ebü'l-İsbaʿın Tahrîru't-tahbîr adlı eseri başta olmak üzere kaynak olarak kullandığı kitaplardan çokça etkilendiği, sık sık onlardan alıntılar yaptığı ve onlarla aynı örnekleri kullandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Hillî'nin şerhinde kendi tespit ve değerlendirmelerine de yer verilmiştir.