Vernacular and traditional architecture in Yörük village, Safranbolu

Vernaküler mimari, bir bölgede yaşayan halkın kendi çevresinden sağladığı yerel malzeme, teknik ve biçimle inşa ettiği mimaridir. Konutlar çoğunlukla sahipleri tarafından yapılmaktadır. İnsanoğlu, geçmişten günümüze her dönemin kendi malzemesi, teknolojisi ve strüktürü ile yaşamsal ihtiyaçlar doğrultusunda yapılar üretmiştir. Estetik ve lüksten çok işlevsel kaygıların ve rasyonel çözümlerin ağır bastığı bir mimaridir. Bulunduğu bölgenin doğasına ve iklimine uyumludur. Konutu sadece fiziki ve maddi ögelerle değerlendirmek eksik kalmaktadır, bulunduğu bölgenin ve halkın sosyal, kültürel ve geleneksel özelliklerine göre de düşünmek gerekmektedir. Geleneksel mimari, bölge halkının, gelenek ve görenekleri göz önünde bulundurarak yapıları inşa etmesiyle oluşan bir mimaridir. Gelenekler insanların inancı, tarihi, yaşama şekli gibi parametrelerden oluşmaktadır. Geleneksel mimaride ise estetik işlevden daha ön plandadır. İki mimaride de benzerliklerin olduğu gibi karıştırılmaması gereken ayırıcı özelliklerde bulunmaktadır. Bu sebeple, bu çalışmada vernaküler mimari ve geleneksel mimarinin, birbiri içindeki etkileri Yörük Köyü örneği üzerinden anlatılmıştır. Çalışma alanı olarak Karabük ili, Safranbolu ilçesine bağlı Yörük Köyü seçilmiştir. Safranbolu, UNESCO tarafından korunması gereken dünya mirası listesine alınmış en önemli tarihi kentlerden biri olarak görülmüştür. Safranbolu gibi çevre köylerde de tescil çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu köylerin başında tüm köyün kentsel sit alanı ilan edilerek koruma altına alındığı ve çok sayıda tescilli yapının bulunduğu Yörük Köyü gelmektedir. Yörük Köyü hem bir göçebe yerleşimi olması hem de Bektaşi kültürünü taşıması nedeniyle önemli bir niteliğe sahiptir. Bu alanın çalışma alanı olarak seçilmesinin sebebi, çok eski, zengin bir tarihe ve kültüre ev sahipliği yapmasıdır. Ayrıca, Safranbolu gibi bir kentin minyatürü olarak adlandırılan bir köy olmasıdır. Bu kapsamda, Yörük Köyü ile ilgili yazılan makale, tez, kitaplardan ve saha çalışmalarından yola çıkarak alanın tarihi, sosyo-kültürel yapısı ve mimari özellikleri incelenmiştir. Alana dair yapılan araştırmalar, analizler ve planlar bir araya getirilerek, köyün vernaküler mimari ve geleneksel mimari özellikleri ve birbirleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir.