Sağlık alanında eğitim ve bilgilendirme amacıyla kullanılan broşürlerin okunabilirliğinin ve anlaşılabilirliğinin saptanması

Amaç: Araştırma sağlık alanında eğitim ve bilgilendirme amacıyla kullanılan broşürlerin okunabilirliğinin ve anlaşılabilirliğinin saptanması amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Okunabilirliğin değerlendirilmesi için, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kullanılan 33 broşür incelenmiştir. Anlaşılabilirliğin değerlendirmesi amacıyla kurumdaki polikliniklere başvurmuş 660 birey ve yakını, "Okuyucu Broşür Değerlendirme Formu" ile broşürleri değerlendirmiştir. Araştırma Aralık 2018-Ocak 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve Ki-Kare analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada incelenen 33 broşürün ortalama sözcük uzunluğu (OSU) 2,99±,22 hece ve ortalama tümce uzunluğu (OTU) 9,20±1,82 sözcük olarak hesaplanmıştır. Katılımcılar tarafından değerlendirilen broşürlerin Ateşman okunabilirlik puan ortalamaları 54,58±9,58'dir. Broşürlerin %30,3'ünün zor, %66,7'sinin orta güçlükte ve %3'ünün kolay okunabilir olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından değerlendirilen broşürlerin Çetinkaya-Uzun okunabilirlik puan ortalamaları 32,09±5,86'dır. Çetinkaya-Uzun okunabilirlik formülüne göre yapılan sınıflandırmada broşürlerin %66,7'sinin engelli okuma, % 33,3'ünün eğitsel okuma sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Broşürlerin Ateşman ve Çetinkaya-Uzun okunabilirlik sınıflamasına göre okunabilirlikleri ile tıbbi terimlerin anlamayı zorlaştırma durumu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonucunca Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kullanılan broşürlerin okunabilirliklerinin zor olduğu ve broşürlerin büyük çoğunluğunu okumak için en az sekizinci sınıf eğitim düzeyinde olmak gerektiği saptanmıştır. Bu bağlamda broşürler okunabilirliklerinin daha kolay hale gelmesi için gözden geçirilmelidir. Broşürlerin anlaşılabilirliği tıbbi terimlerin sayısının azaltılması, tıbbi terimlerin Türkçe karşılıklarının açıklanması ve verilen bilgi miktarının hasta ihtiyacına uygun hazırlanması ile arttırılabilir. Anahtar Kelimeler: Broşür, okunabilirlik, anlaşılabilirlik, sağlık, hasta eğitimi