Sağlık çalışanlarının "Okuma ve okuma alışkanlığı" kavramlarına yönelik görüşleri ve algıları: Bir metafor çalışması

Bu çalışmada sağlık çalışanlarının "okuma ve okuma alışkanlığına" yönelik algılarının metaforlar aracılığıyla ortaya çıkarılması, aynı zamanda geliştirilen metaforların tercih edilme nedenlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel yöntem kullanılarak fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Çalışma grubunu Ankara ili sınırlarında görev yapmakta olan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Bu kapsamda, Ankara il sınırları içinde hizmet veren 112 Acil Sağlık Hizmetleri'nde görev yapan 500 sağlık çalışanı çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın verileri, sağlık çalışanları için düzenlenerek ilk bölümde demografik bilgilerin yer aldığı, ikinci bölümde ise "okumak... gibidir; çünkü..." ve "okuma alışkanlığı… gibidir; çünkü…" şeklinde verilen ifadeleri tamamlayacakları görüşme formları aracılığıyla elde edilmiştir. Bu görüşme formu, uzman görüşüne tabi tutularak alınan eleştiriler doğrultusunda oluşturulmuştur. Araştırma sorularına yönelik elde edilen bulgular şunlardır: Bu araştırmada, sağlık çalışanlarının "okuma", "okuma alışkanlığı", "kitap", "kitaplık" ve "okuma saati" kavramlarına yönelik metaforik algıları incelenmiş, elde edilen bulguları doğrultusunda, sağlık çalışanlarının "Okuma" kavramına ilişkin algılarının büyük oranda olumlu olduğu gözlemlenmiştir. Katılımcılar okumayı "ışık", "yolculuk", "nefes" ve "şifa" gibi metaforlarla tanımlamışlardır. Bu metaforlar, okumanın yalnızca bilgi edinme işlevi değil; aynı zamanda zihinsel rahatlama, kişisel gelişim ve ruhsal yenilenme aracı olarak görüldüğünü göstermektedir."Okuma alışkanlığı" kavramına dair metaforlar ise daha çok süreklilik, ihtiyaç ve bağlılık temasına odaklanmıştır. Katılımcıların okumayı "bir bardak su", "diş fırçalamak", "günlük vitamin" ve "nefes almak" gibi metaforlarla ifade etmeleri, alışkanlıkların davranışsal boyutunu vurgulamaktadır. Bu bulgu, okuma alışkanlığının yalnızca bilgi edinmeye değil, bireyin yaşam rutini içinde yer edinmesine yönelik bir eğilim taşıdığını göstermektedir. "Kitap" kavramı, katılımcılar tarafından sıklıkla "dost", "hazine", "öğretmen", "ayna" gibi metaforlarla betimlenmiştir. Bu metaforlar, kitabın yalnızca bilgi kaynağı olmanın ötesinde duygusal, kültürel ve psikolojik birer rehber olarak da görüldüğünü ortaya koymaktadır."Kitaplık" kavramı ise daha çok bilgi birikimi, düzen ve aidiyet duygusunu temsil eden metaforlarla tanımlanmıştır. Katılımcıların kitaplığı "beyin", "arşiv", "kalp", "sessiz öğretmen" gibi ifadelerle metaforlaştırmaları, kitaplığın yalnızca bir saklama alanı değil; bir kimlik göstergesi, birikim simgesi ve entelektüel hafıza olarak algılandığını göstermektedir."Okuma saati" kavramı da katılımcılar tarafından oldukça değerli ve kişisel bir zaman dilimi olarak değerlendirilmiştir. "Kendime ayırdığım vakit", "çay molası", "zihin dinlenmesi", "içsel yürüyüş" gibi metaforlar, sağlık çalışanlarının okuma saatini mesleki yoğunluktan uzaklaştıkları, bireysel ve zihinsel yenilenme yaşadıkları özel bir zaman olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Sağlık çalışanlarının okuma eylemine yönelik eğilimleri; 1. Bilgi Edinme: Sağlık çalışanları, mesleki ve kişisel alanlarda bilgi düzeylerini artırmak amacıyla okuma eylemine yönelmektedir. 2. Kişisel Gelişim: Okuma, bireylerin kendini geliştirme ve daha donanımlı hale gelme çabalarının bir parçası olarak görülmektedir. 3. Stres Yönetimi: Zorlayıcı çalışma koşullarının yarattığı stresi azaltmak amacıyla kitap okuma bir rahatlama yöntemi olarak kullanılmaktadır. 4. Duygusal Rahatlama: Okuma, sağlık çalışanlarının duygusal olarak rahatlamalarına ve içsel denge sağlamalarına yardımcı olmaktadır. Bu çalışma, sağlık çalışanlarının okuma ve okuma alışkanlıklarını anlamaya yönelik veriler sunarak; okuma kültürünün geliştirilmesi, mesleki destek sağlanması ve bireysel iyi oluşun artırılması için öneriler geliştirilmesine zemin hazırlayacağı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlık çalışanı, Okuma, Okuma alışkanlığı, Metafor, Algı.