Sağlık hizmetlerinde algılanan erişimi etkileyen faktörlerin incelenmesi: İstanbul örneği

Hazırlanan bu yüksek lisans tezinde, başta bireylerin sağlık hizmetlerine erişim algısı ile bu algıyı etkileyen faktörler İstanbul ili özelinde incelenmiştir. Bu tez çalışmasının temel amacı, sağlık hizmetlerine erişimin yalnızca fiziksel bir yakınlıkla sınırlı olmadığını ortaya koymaktır. Yine aynı zamanda bireyin hizmete ulaşabilme becerisi, hizmetin kabul edilebilirliği, ekonomik karşılanabilirliği ve teknolojik altyapı gibi çok boyutlu etkenlerin bu süreci belirleyici biçimde etkilediğini ortaya koymak ve öneriler oluşturmaktır. Bu kapsamda değerlendirildiğinde, İstanbul'un dört farklı ilçesinde (Bakırköy, Başakşehir, Küçükçekmece ve Ümraniye) yaşayan toplum bireyleri örneklem alınarak, "Sağlık Hizmetlerinde Algılanan Erişim Ölçeği" aracılığı ile veriler toplanmış ve analiz gerçekleştirilmiştir. Kullanılan ölçek; erişilebilirlik, ulaşılabilirlik, uygunluk ve kabul edilebilirlik olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan araştırma bulguları değerlendirildiğinde, katılımcıların en yüksek düzeyde erişilebilirlik algısına sahip oldukları saptanmıştır. Yine buna karşın, ulaşılabilirlik boyutunda ciddi sorunlar yaşandığı bulgularımız arasında yer almaktadır. Özellikle Başakşehir ilçesinde yer alan Çam Sakura Şehir Hastanesi'ne yönelik fiziksel ulaşımda sorun yaşayan birey ile yaşanan zorluklar bu algının oluşmasında etkili bir faktör olmuştur. Özellikle sağlık hizmetlerinin ekonomik yükünün yüksekliği nedeni ile kamu sağlık kurumlarının kapasitenin kalite açısından beklentileri karşılamada yetersiz kalması araştırmada öne çıkan bulgular arasında yer almaktadır. Bu durum araştırmaya katılan bireylerin memnuniyet düzeyini yüksek oranda olumsuz olarak etkilemektedir. Araştırmaya katılan sosyoekonomik düzeyi düşük bireylerde ise erişim algısının daha zayıf olması sorunu dikkat çekmektedir. Sağlık hizmetlerinde yaşanan bu sorun eşitsizliklerin devam ettiğini ortaya koymaktadır. Bir diğer yandan, teknolojik araçlara erişimi olan bireylerde daha yüksek erişim algısı saptanırken aksi yönde teknolojik araçlar ile erişim sağlayamayanlarda ise düşük algı yaratmaktadır. Hazırlanan bu tez, Türkiye'nin sağlık sistemine duyulan güven, hizmet kalitesine dair algı ve sağlık politikalarının bireysel deneyimler üzerinden şekillendiğini göstermektedir. Türkiye açısından eşit, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir sağlık sistemi tasarımının gerekliliği bu tez bulguları ile elde edilen sonuçlar doğrultusunda vurgulamaktadır.