Sağlık kurumlarında yatan hastalarda korku ölçeğinin geliştirilmesi

Korku tehlike varlığında ya da beklentisi olduğunda ortaya çıkan doğal bir duygudur. Korku düzeyi yüksek olan hastalarda, var olan sağlık tehdidiyle baş etmek, koruyucu önlemler almak yerine kaçınma, inkâr, tepkisel davranışlar görülebilmektedir. Dolayısıyla hastalarda korku düzeyinin belirlenmesi ve buna yönelik girişimlerin planlanıp, uygulanması önemlidir. Araştırmada hastaların öz değerlendirmesiyle korku düzeyini belirleyecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmanın temel bileşenler analizinin örneklemini Bayburt il merkezinde bulunan bir kamu hastanesinde yatmakta olan 345 hasta oluştururken, doğrulayıcı faktör analizi örneklemini aynı hastanede yatan farklı 300 hasta oluşturmuştur. Test-tekrar test ise toplam 40 hastayla yapılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Hastalarda Korku Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmada, taslak ölçeğin yüzey geçerliği sağlanmış ve kapsam geçerlilik indeksi 0.88 olarak belirlenmiştir. Temel bileşenler analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.93, Barlett testi X 2 =5935.391 (p<0.05), anti imaj korelasyon değerleri 0.87 ile 0.95 arasındadır. Temel bileşenler analizinde, Hastalarda Korku Ölçeğinin 23 madde ve dört alt boyut ile şekillenmiş, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.835-0.676 arasında olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi için düzeltilmiş Χ 2 /Sd değeri 2.26, RMSEA değeri 0.07, CFI değeri 0.91, NFI değeri 0.90'dır. Bu uyum indeksleri iyi düzeydedir ve temel bileşenler analizi ile saptanan Hastalarda Korku Ölçeğinin yapısını doğrulamaktadır. Yakınsak geçerlik analizlerinde ise alt boyutların ortalama açıklanan varyansı 0.47-0.69, yapı güvenirlik değerleri 0.81-0.92 arasındadır. Ölçeğin Spearman-Brown=0.93, Guttman Split-Half=0.87 ve Cronbach Alpha değeri 0.94 olarak saptanmıştır. Madde toplam korelasyon değerleri 0.55-0.81, test-tekrar test analizinde r= 0.95 (p<0.001) ve t=1.422 (p>0.05) olarak bulunmuştur. Bununla birlikte hastaların ölçek toplam puan ortalaması 2.91±1.07'dir. Ayrıca hastaların cinsiyeti, yaşı, medeni ve eğitim durumu, çalışma durumu ve kronik hastalık varlığını içeren sosyodemografik özellikler korku düzeyini etkilemiştir (p<0.05). Sonuç olarak hastaların değerlendirmesiyle sağlık kurumlarında yatan hastaların korku düzeyini belirlemek için geliştirilen Hastalarda Korku Ölçeği geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabilir.