Sağlık okuryazarlığı düzeyi ile COVİD-19 aşısına yönelik tutum arasındaki ilişkinin araştırılması: Bir vaka kontrol çalışması

COVID-19 pandemisi ile mücadelede aşı tereddütünün yüksek olması, ciddi bir halk sağlığı sorunu teşkil etmektedir. İnsanların aşılar hakkında doğru bilgiye ulaşması için daha fazla çaba gösterilmesi gerekliliğinin yanı sıra, kişilerin bu bilgiyi anlaması, yorumlaması ve kullanması için yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olması gerektiği unutulmamalıdır. Çalışmamızda; COVID-19 aşısı olan ve olmayan kişilerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasındaki farkın değerlendirilip, COVID-19 aşısına olan tutum ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Vaka-kontrol çalışması olarak tasarlanan bu araştırma, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nde yürütülmüştür. Toplamda 368 katılımcı ile gerçekleştirilen çalışmamızın vaka grubu COVID-19 Aşı Polikliniği'ne COVID-19 aşısı olmak için başvuran 18 yaş ve üzeri, sağlık çalışanı olmayan 184 kişiden ve kontrol grubu ise İç Hastalıkları polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üzeri, sağlık çalışanı olmayan 184 kişiden oluşmaktadır. Araştırma verileri, üç farklı bölümden oluşan ve Okyay ve ark. tarafından geliştirilen TSOY-32'yi içeren veri toplama formu aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, iki grup arası karşılaştırmalarda Ki-Kare ve Mann- Whitney U testleri, ikiden fazla gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal-Wallis testi ve sürekli verilerin korelasyon analizlerinde Spearman testi kullanılmıştır. Araştırmamıza katılan kişilerin yaş ortalaması±standart sapması 36,51±12,77 olup %57,6'sı kadınlardan ve % 33,9'u lise mezunlarından oluşturmaktadır. TSOY- 32'nin toplam güvenirlik değerinin 0,905 olduğu ve ölçeğin tüm alt boyutlarının kendi aralarında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Çalışmamızda SOY kategorilerine göre aşı olanlar ile aşı olmayanlar arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Araştırmamızda evlilerin bekarlara göre, lise altı öğrenim görenlerin lise ve üstü öğrenim görenlere göre ve ev hanımlarının çalışanlara göre daha az aşı olmayı tercih ettiği görülmektedir. Aşılara duyulan güvenin sürdürülmesi ve daha da artması için aşılarla ilgili iletişim programları yürütülmeli, siyasi ve sağlık otoriteleri ortak politika izlemelidir.