Sağlık yöneticilerinin yetiştiği kültürün yönetim tarzına yansıması: Karma desen araştırması

Kültürel unsurlar, yöneticilerin karar alma biçimlerinden liderlik tarzlarına, iletişim yaklaşımlarından insan kaynakları uygulamalarına kadar pek çok alanda belirleyici rol oynamaktadır. Farklı kültürel bağlamlarda gelişen yönetim anlayışları, evrensel yönetim yaklaşımlarının yerel değerlerle nasıl etkileşime girdiğini ortaya koymak açısından önemlidir. Dolayısıyla, kültür ile yönetim arasındaki ilişki, yalnızca teorik değil, aynı zamanda uygulamalı düzeyde de incelenmesi gereken çok katmanlı bir konudur. Bu çalışmada, Kars ilindeki sağlık kuruluşlarında farklı illerden gelerek yönetici olarak görev yapan bireylerin kültürel özelliklerinin yönetim tarzlarına etkisi incelenmiştir. Kültürel farklılıkların yönetim anlayışına yansıması nitel ve nicel yöntemlerle, karma desen kullanılarak araştırılmış; veri toplamak için anket ve yapılandırılmış soru formları uygulanmıştır. 36 yöneticiye "Hofstede'nin Bireysel Kültürel Değerler Ölçeği" ve "Kurt Lewin'in Yönetim Tarzları İfadeleri" içeren anketler uygulanmış, ayrıca yüz yüze görüşmelerle derinlemesine veri toplanmıştır. Araştırmada bireysel kültürel değerler ile yönetim tarzları arasındaki ilişki regresyon analiziyle incelenmiş; kültürel değerler ve alt boyutlarının (güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm, uzun erimlilik, erillik) yönetim tarzları üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğu saptanmıştır. Kültürel değerlere yönelik yapılan analizlerde; cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyi açısından bireysel kültürel değerlerde anlamlı fark bulunmamıştır. Ancak yaş ve çalışma süresi değişkenlerine göre bazı alt boyutlarda (özellikle güç mesafesi ve kolektivizm) anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Yönetim tarzlarına yönelik analizlerde; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve çalışma süresi değişkenleriyle anlamlı bir fark görülmemiştir. Nitel verilerin analizinde içerik analizinden yararlanılmış; katılımcı görüşleri belirli tema ve kavramlar çerçevesinde gruplandırılarak yorumlanmıştır. Araştırmada katılımcılar, yönetimi genellikle idare etme, hedefe ulaşma ve adalet sağlama bağlamında tanımlamış; iyi yöneticiyi ise adaletli, donanımlı ve eşitlikçi özelliklerle betimlemiştir. Çoğunlukla demokratik yönetim tarzı benimsenirken, katılımcıların yetiştiği kültürel yapı ataerkil, geleneksel ve saygı temelli olarak tanımlanmıştır. Coğrafya ve iklimin ise kişilik yapıları üzerinde sabırlı ve yumuşak huylu bir etki oluşturduğu ifade edilmiştir.