Sağlıktan başarıya vaatleriyle spiritüel trendler: Web siteleri üzerinden betimsel bir analiz

SAĞLIKTAN BAŞARIYA VAATLERİYLE SPİRİTÜEL TRENDLER: WEB SİTELERİ ÜZERİNDEN BETİMSEL BİR ANALİZ ÖZET Son yıllarda artış gösteren ve sağlıktan başarıya pek çok vaadi bulunan spiritüel arayışlar, internet kullanımının yaygınlaşması ile birçok oluşumu da beraberinde getirmiştir. İnsanlar artık kişisel gelişim, ruhsal dönüşüm ve iç huzur gibi arayışları doğrultusunda, spiritüel hizmet sağlayıcısı olan web sitelerine yönelmektedirler. Bu araştırmanın amacı; internet üzerinden spiritüel hizmet sunan web sitelerinin bireylerin manevi ihtiyaçlarına nasıl hitap ettiğini sosyolojik açıdan ele almaktır. Bu noktada sitelerin vermiş olduğu spiritüel hizmetler ve site ziyaretçilerine sunulan vaatlerin neler olduğu, web siteleri aracılığıyla spiritüel hizmet alan kişilerin geri dönütlerinin nasıl olduğu ve bu tarz oluşumlara bu denli ilgi gösterilmesinin altında yatan sebepler irdelenecektir. Araştırmada betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır ve araştırmanın evrenini, internet üzerinden spiritüel hizmet sağlayan web siteleri oluşturmaktadır. "Spiritüel", "spiritüalizm", "spiritüel eğitim", "spiritüel danışmanlık" ve "spiritüel ürün" anahtar kavramları ile yapılan tarama sonucunda, spiritüel hizmet veren 118 web sitesine ulaşılmıştır. Bu siteler, verdikleri hizmetler doğrultusunda "danışmanlık hizmeti", "eğitim hizmeti", "turizm hizmeti" ve "ürün satışı hizmeti" olmak üzere dört kategoriye ayrılmıştır. Site güncelliği, hizmet çeşitliliği ve içerik zenginliği unsurları gözetilerek bu siteler arasından 10 web sitesi amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Modern toplumda giderek artan stres, yalnızlık, anlam arayışı gibi sorunlar sebebiyle bireyler farklı arayışlara girmekte ve bunun sonucunda din dışı fakat manevi boşluklarını dolduracak oluşumlara yönelmektedirler. İncelenen web sitelerindeki hedef kitle genellikle kendini keşfetmek isteyen bireyler şeklindedir. Bu arayışlar kolay ulaşılabilir ve birey odaklı çözümler sunarken bireylerin duygusal zayıflıklarını hedef alarak vermiş oldukları tanrısal vaatler sebebiyle, manipülatif bir zemine dönüşmektedir. Sonuç olarak; web siteleri aracılığıyla sağlanan bu tür hizmetlerin ücretli olması asıl meselenin teolojik anlamda maneviyat değil, ekonomik menfaat olduğunu, bireylerin manevi ihtiyaçlarının ticarileştirildiğini ve toplumsal düzeyde yeni bir manevi yönelimin yaygınlaştırıldığını bizlere göstermektedir. Bu noktada; insanlardaki manevi eksiklik duygusunu ekonomik çıkar sağlamaya çevirmenin etik boyutu göz önünde bulundurularak bu tür oluşumların, bireyler üzerindeki etkileri sosyolojik açıdan incelenmeli ve gerekli denetim mekanizmaları oluşturulmalıdır. Anahtar kelimeler: Anlam arayışı, Spiritüel vaat, Duygusal zayıflık, Ekonomik çıkar