Şahnamenin mitolojik bölümü ve İran-Turan ilişkisi

Mitolojik bağlantıların kökeninde yatan en temel insani duyguların; rekabet, aşk, savaş, kabul, ret, haset, kıskançlık ve.b düşüncelerin, insanın varoluşundan günümüze kadar öyküler değişse de özünün değişmediği ve sanatsal anlatımlar içerisinde konu olarak ele alındığını görüyoruz. Şehnamenin özü, akıl, ruh, beka, ölüm ve ölümsüzlük paradoksu içerisinde, insanın madde ve ruh arasındaki denge arayışını merkeze koymaktadır. Bu öz, antik dönem Yunan filozoflarının kullandiği lirik, Arap Rönesansı'nın ışığında niteliğini taşımaktadır. İnsan doğası gereği cisim, varlığının özünde; yıpranan, yok olan bir varoluş sorunsalına mahkumdur. Cismin sonlanması maddı hayat ile ilişkilidir. Diğer taraftan insan, cisminin sonluluğuna karşıt yükselen ve varoluşunu kemale erdirerek özgürleşmeyi amaçlayan bir ruh hayal etmektedir. Cisim ve ruh arasında denge arayan bu devinim(ikilem) insanoğlunun ulaşmaya çalıştığı en zor denklemdir. Varlığının maddi zemininde daha iyi bir hayat arayışı ile cismini tüketen insan, istemsizce yüzünü toprağa dönmekte olup, ölümlülüğünü an be an unutmak isterken her daim hatırlamaktadır. Doğu felsefelerinin özünü anlatan bu yaşam-ölüm, iyi-kötü, doğru-yanliş karşıtlığında 'Şehname' örnekleri bu tez içerisinde sunulmaktadır. Bunlardan en önemlisi Rüstem figürüdür. Sonuç olarak; geçmişten günümüze kadar efsanevi kültür ve sanat anlatıları, hayat ve hakikat arayışında bugün insanının dünyasında bir öğreti değeri taşımaya devam etmektedir. Anahtar Kelimeler: Zerdüşt, Mitoloji, İran-Turan, Şehname, Firdevsi