Sahra hastanesi kuruluş yeri seçiminde TOPSIS yönteminin uygulanması: Bilecik'te bir lokasyon analizi

Afetler; aniden meydana gelen veya zamanla gelişen ve meydana geldiğinde maddi, fiziksel, ekonomik ve sosyolojik boyutta zararlara neden olabilen insan hayatını ve çevreyi derinden etkileyen olaylardır. Afetlerde meydana gelen can kayıplarının pek çoğu afet sonrasında yeterli sağlık hizmeti ve insani desteğin sağlanamaması nedeni ile yaşanmaktadır. Bu nedenle bütünleşik afet yönetimi gereğince afetlerden önce olası bir afet durumunda yapılması gereken faaliyetlere yönelik planlamanın yapılması büyük önem arz etmektedir. Afet sonrası afetzedelere acil tıbbi desteğin ve sağlık hizmetlerinin devamlılığının sağlanması için kurulan sahra hastanelerinin olası bir afet durumunda kurulum yerleri, kapasitesi, planlaması ve organizasyonu konularının önceden planlanması oldukça önemlidir. Bilecik ili Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve Eskişehir-Bursa Fay Zonu (BEFZ) etkisinde kalan ve Türkiye Afet Müdahale Planı'na (2022) göre olası bir afet durumunda Bursa, Çanakkale, Eskişehir, Kütahya, Sakarya illerine komşu olması nedeni ile destek verecek il olarak belirtilmektedir. Bu bakımdan Bilecik ili ve çevresinde gelişebilecek olası bir afet durumunda, mevcut hastanelerin yıkılması, işlevselliğini yitirmesi veya hasta kapasitesini karşılayamaması durumunda hem il içindeki hem de çevre illerdeki hizmet sunumunun sürdürülebilmesi için sahra hastanelerinin kurulum yeri önem taşımaktadır. Bu bağlamda; olası bir afet durumunda Bilecik ilinde kurulacak sahra hastanesi kurulum yeri belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmada Bilecik il merkezinde yer alan 4 farklı lokasyon ve 3 farklı sahra hastanesi modeli içerisinden en öncelikli alternatifi bulmak için Çok Kriterli Karar Yöntemleri (ÇKKV) içerisinde yer alan AHP ve TOPSİS yöntemleri ayrı ayrı uygulanmıştır. Çalışmada ana yollara yakınlık, lojistik depolara mesafe, sağlık kurumlarına mesafe, alan büyüklüğü, su baskını riski, fay hatlarına mesafe, çadır sayısı, hasta sayısı ve destek birimlerinde bakılacak hasta sayısı kriterleri kullanılmıştır. TOPSIS ve AHP analizleri sonrasında alternatif konumlar için sonuçlar analiz edilerek yorumlanmıştır. TOPSIS analizi sonucunda, Şeyh Edebali Stadyumu (L5) sahra hastanesi Model 2 ile 1. sırada yer alırken, AHP analizi sonucunda ise Şeyh Edebali Stadyumu (L1) Model 1 ile 1. sırada yer almıştır.