Sakarya'daki yer altı sularında radon konsantrasyonunun araştırılması

Bu çalışmanın amacı, Sakarya'daki yer altı su kaynaklarından alınan su örneklerinde bulunan radon konsantrasyon değerlerinin ölçülerek, kullanım amaçlarına göre bölge halkı üzerinde doğurabileceği radyolojik etkilerin ve risklerin değerlendirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda yapılan çalışmada; Sakarya iline ait 16 ilçedeki 175 mahalle muhtarı ile görüşülerek 35 farklı yer altı kaynak suyu belirlenmiş ve tespit edilen noktalardan su örnekleri alınarak sularda çözünmüş olan radon (222Rn) gazının aktivitesi RAD-7 elektronik radon dedektörü kullanılarak ölçülmüştür. Araştırma kapsamında Sakarya iline ait 35 farklı noktadan cam şişeler ile alınan numuneler laboratuvar ortamında incelenmiş ve radon konsantrasyon miktarları 0,1-62,4 Bq/L arasında ölçülmüştür. Tüm ildeki ölçüm sonuçlarının ortalaması ise 21,6 Bq/L olarak bulunmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçların, Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nün 100 Bq/L olarak belirlediği limit ile kıyaslandığında, sağlık açısından sorun teşkil etmeyecek aralıkta olduğu görülmüştür. Ancak Çevre Koruma Acentesi (EPA)'nin 11 Bq/L olarak belirlediği limitler ile kıyaslandığında 23 adet numunenin limiti aştığı görülmüştür. Çalışmada elde edilen veriler kullanılarak bu suların tüketilmesinden kaynaklı dozlar da hesaplanmış, insan vücuduna giren radonun sebep olduğu yıllık etkin doz miktarları ortalamaları; yetişkinler için 38 𝜇Svy¯¹, çocuklar için 39 𝜇Svy¯¹ ve bebekler için ise 74 𝜇Svy¯¹ olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan değerlerin Birleşmiş Milletler Atomik Radyasyonun Etkileri Bilimsel Komitesi (UNSCEAR)'nin belirlemiş olduğu 100 𝜇Svy¯¹'lık değerin altında kaldığı görülmüştür. Ayrıca ölçülen radon konsantrasyonları ve bulunan yıllık etkin doz eşdeğerlerinin diğer illerde ve dünyanın çeşitli yerlerinde yapılan araştırmalarla kıyaslandığında anormal sonuçlar vermediği tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Radon, RAD-7 ölçüm dedektörü, Sakarya, yer altı suları, aktivite