Salisilik asit uygulamalarının topraksız kültürde kısıntılı sulama şartlarında cardinal ve victoria asmalarının fizyolojisi ve gelişimine etkileri

Artan çevresel stres faktörlerinin etkisi altında dünya nüfusunun sürdürülebilir nitelikte beslenebilmesi için, bitki gelişimini olumsuz etkileyen çeşitli stres faktörlerinin yönetimi ve bitkinin bu olumsuz şartlardan etkilenmesini en aza indirmeye yönelik çalışmalar önem arz etmektedir. Bu kapsamda salisilik asit (SA), bitkilerde çeşitli abiyotik ve biyotik streslerle mücadelede rol oynayan önemli bir moleküldür. Farklı bitki türlerinde SA uygulamalarının bitkileri çeşitli stres faktörlerine karşı korumada olumlu sonuçlar alınmıştır. Literatür bulgularına göre, bağcılıkta SA uygulamasının oldukça sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı'na ait cam serada yürütülen bu çalışma kapsamında, Rupestris du Lot anacına aşılı 'Cardinal' ve 'Victoria' sofralık üzüm çeşidinin tam sulama (TS; tarla kapasitesi) ve kısıntılı sulama (KS; tarla kapasitesinin %50'si) şartlarında yapraktan SA uygulamalarına verdiği fizyolojik ve vejetatif tepkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada eşit miktarlarda ponza ve perlit içeren katı hacimli topraksız kültür ortamında yetiştirilen asmalar kullanılmıştır. SA uygulamaları, cam sera ortamında gün ortası sıcaklığının 40 °C'ye ulaştığı ve sürgün uzunluğunun yaklaşık 40 cm olduğu yaz başlarından itibaren bir ay ara ile üç defa yapraktan 0.5 mM yoğunluğunda uygulanmıştır. KS koşulları, asmalarda yaprak oransal su içeriği ve stoma iletkenliğinde azalma; bitkilerde fizyolojik stres maddelerinden malondialdehit ve elektrolit sızıntı değerlerinde ise artışlara neden olmuştur. KS, asmaların vejetatif gelişme özelliklerini de önemli oranda olumsuz etkilemiştir. Diğer taraftan, yapraktan uygulanan SA, özellikle KS şartlarında asmaların fizyolojik aktiviteleri ile vejetatif gelişiminde önemli artışlar sağlamıştır. Bu nedenle yapraktan SA uygulamaları, iklim değişikliğinin etkisinde artan kuraklık şartlarında sürdürülebilir bağcılık için önerilebilecek bir kültürel uygulama olarak değerlendirilmiştir.