Sanayi yapılarının mimarisinde gürültünün tasarım ölçütü olarak değerlendirilmesi

ÖZET Sanayiye yönelik çalışmaların artması ve ülke genelinde yaygınlaşması, özellikle yüksek düzeyli gürültülerin söz konusu olduğu belli sanayi kollarında çalışan kişilerin gürültüden korunmasını giderek daha da önemli hale getirmektedir. Ayrıca, bölge, kent ve yerleşim ölçeğinde gürültü etkeninin göz ardı edildiği plansız oluşumlar, sanayi yapılarının yakın çevresindeki sessiz yerleşimler açısından olumsuz durumlar ortaya koyabilmektedir. Tez kapsamında; sanayi yapıları ile ilgili gürültü sorunu; çevre yerleşimler açısından, bölge planlama, kent planlama, yerleşim planlama aşamalarında ele alınmış; sanayi çalışanları açısından ise, sanayi yapısının tasarım süreci içinde tasarım - gürültü ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Bu amaçla, sanayi yapılarının mimari tasarım sürecinde alman kararların gürültüye etkisi incelenerek, gürültünün tasarımı yönlendirici bir veri olarak değerlendirilmesine çalışılmıştır. Sanayi yapılarının mimari tasarım süreci ve organize sanayi bölgelerinin planlanması tezin 2. Bölümü içinde ele alınmıştır. Sanayi yapılarındaki tipik gürültü kaynaklarının ve gürültü özelliklerinin sistematik olarak tanıtıldığı 3. Bölümde, sanayi yapılarında titreşim sorununa değinildikten sonra gürültünün çalışanlar üzerindeki etkilerine fizyolojik ve psikolojik etkilenmeler olarak iki ayrı başlık altında yer verilmiştir. Sanayi yapılarının mimarisinde gürültünün tasarım ölçütü olarak değerlendirilmesini amaçlayan 4. Bölümde, öncelikle sanayi yapılarının yerleşim bölgelerinin belirlenmesinde bölge ve kent ölçeğinde gürültü etkeni incelenmiştir. Sanayi yapılarının arsa üzerinde yerleşiminde, gürültü etkeni farklı yerleşim durumları açısından değerlendirildikten sonra üretim hacmi ile yönetim ve sosyal işlevler ile ilgili hacimler açısından tasarım - gürültü ilişkisi bağlamında alınabilecek önlemler üzerinde durulmuştur. 5 ana bölümden oluşan tezin sonuç bölümünde, sanayi yapılarından kaynaklanan gürültü sorununun bölge, kent ve yerleşim planlama süreci içinde değerlendirilmesinin önemi ve yapı tasarımı aşamasında konuya sistemli bir biçimde yaklaşılmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanayi yapısı, mimari tasarım, sanayi gürültüsü, işçi sağlığı, gürültü denetimi. vııı