Sapsız meşe (ballık meşesi)'de bazı fizyolojik ve morfolojik özelliklerin yükseltiye bağlı değişiminin araştırılması

Bu çalışma sapsız meşenin, Quercus petraea (Mattuschka) Liebl. subsp. iberica (Steven ex Bieb.) Krassiln. alt türünde bazı fizyolojik ve morfolojik özelliklerinin yükselti gradiyentleri boyunca göstermiş olduğu değişimleri saptamak amacıyla yapılmıştır. Yükseltiye bağlı olarak bu değişimlerin saptanabilmesi için, rakımları 320 m, 717 m ve 922 m olan, toprak yapısı, eğim, bakı gibi çevresel faktörler yönünden benzer özellikler gösteren üç deneme alanında ölçümler gerçekleştirilmiştir. Alanlarda bulunan seçilmiş sapsız meşe bireylerine ait tam güneş gören ve gölgede kalan yapraklara ait bulgular ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ölçümler sonucunda, özellikle bitki gaz değişimlerinin yükselti gradiyentleri boyunca istatistiksel olarak farklılıklar sergilediği tespit edilmiştir. Tam güneş gören yapraklarda ölçülen Pn, gs, Ci, Ci/Ca değerlerinin yükseltiyle beraber arttığı, VpdL'nin azaldığı, E'nin önce azalıp sonra arttığı, Pn/E'nin ise önce artıp sonra azaldığı saptanmıştır. Araştırılan bu özellikler yönünden 922 m deneme alanının diğer iki alandan kuvvetli fark gösterdiği bulunmuştur. Gölge yapraklarına ait Pn değeri artışı istatiksel olarak yeterli bulunmamış, diğer gaz değişimi olaylarında güneş yapraklarındakine benzer sonuçlar elde edilmiştir. Yaprak su potansiyeli değerlerinin yükseltiye bağlı değişimi istatiksel olarak anlamlı bulunmamış, alanlar arasında anlamlı fark tespit edilmemiştir. Güneş yapraklarında alan, genişlik ve uzunluk değerleri yükselti değişimlerine bağlı anlamlı farklılıklar göstermiş, 922 m alanı diğer alanlardan farklılık ortaya koymuştur. Ancak gölge yapraklarında bu özellikler yönünden istatiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmamıştır. Güneş yapraklarında kuru ağırlık, LDMC, klorofil içeriği, % N, C, H, gölge yapraklarında ise SLA, LMA, LDMC ve % H değerlerinin yükselti değişimlerine bağlı anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırılan birçok özellik yönünden çoğunlukla 922 m deneme alanının, 320 m ve 717 m alanlarından kuvvetli farklılık gösterdiği bulunmuştur.