Saraçoğlu Neighborhood: Past, present and perspectives for the future

Devlet memurlarının konut ihtiyacını karşılamak amacıyla Paul Bonatz tarafından tasarlanan ve 1944-1946 yılları arasında inşa edilen Saraçoğlu Mahallesi, Ankara kent merkezinde, değişen kentin talepleri karşısında yetersiz kalarak çöküntü alanı haline gelmiştir. Riskli alan ilan edilerek kentsel dönüşümün gündemine giren ve yıkılma tehlikesi geçiren mahalle, genellikle rant baskısı, kent belleğindeki yeri ve temsil değeri aracılığı ile tartışma konusu olmaktadır. Bu tartışma alanın geleceğine dair çözüm üretme açısından yetersiz bir tartışmadır. Bu çalışma, Saraçoğlu Mahallesi'nin kent merkezinde köhneleşmiş bir konut alanı haline gelmesinin nedenlerinin tespitinden yola çıkarak geliştirdiği bakış açısı ile, alanın geleceğine dair değerlendirmede bulunmuştur. Alanın gelecek tasarımına ve dönüşümüne dair senaryolar üretmek yerine, üretilecek olan senaryoların içermesi gereken ilkeleri ortaya koymaya çalışmıştır. Kentin gelişimini yönlendiren deneyimlerin kent merkezini ve Saraçoğlu Mahallesi'ni kaçınılmaz olarak etkilemesinden dolayı, Saraçoğlu Mahallesi'nin geleceğinin, Ankara'nın kentleşme süreci ve Kızılay kent merkezinin geçirdiği evrelerle paralel olarak ele alınması gerektiği savunulmaktadır. Çalışmada Ankara'nın planlanma süreçleri, günümüze kadar olan kentleşme deneyimi; kentsel mekanı etkileyen sosyolojik ve ideolojik yaklaşımlar, ekonomik değişimler ve mimari eğilimlerle birlikte ele alınmıştır. Değişen kentsel paradigmaların Saraçoğlu Mahallesi üzerindeki etkilerini içeren kapsamlı inceleme sonucunda, alanın çöküntü alanı haline gelmesini hazırlayan çevresel, fiziksel ve ekonomik etkiler belirlenmiş ve alanın geleceğinin Kızılay ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği ortaya koyulmuştur. Bu kapsamda Kızılay'ın geleceğine dair perspektifler geliştirilmiş, Saraçoğlu Mahallesi'nin mevcut problemleri ve potansiyelleri ile geleceğine dair baskı ve fırsatlar incelenmiştir. Sonuç olarak, problem-potansiyel ve baskı-fırsat ikilikleri üzerinden yapılan çıkarımlarla alanın yeniden kent merkezine katılmasını ve gelecekte karşılaşması muhtemel problemlere yanıt vermesini sağlayacak tasarım ilkeleri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Saraçoğlu Mahallesi, Ankara kentsel gelişimi, Kentsel dönüşüm.