Sarıkavak (Çamlıyayla-Mersin) yöresindeki Terra rossa oluşuklarının mineralojik, jeokimyasal ve kökensel özelliklerinin incelenmesi

İnceleme alanı Bolkardağlarının güney kesiminde yer alan Sarıkavak Köyü (Çamlıyayla-Mersin) ve yakın çevresini kapsamaktadır. Bölgede Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı sedimanter kayaçlar ile Mesozoyik yaşlı ofiyolitler yüzeylemektedir. Bu birimlerden Erken–Orta Miyosen yaşlı Karaisalı formasyonuna ait karbonat kayaçlar üzerinde ve karstik boşluklarında yer alan kırmızı renkli toprağımsı terra rossa oluşukları gözlenmektedir. Bu çalışmada söz konusu terra rossa oluşuklarının mineralojik, jeokimyasal ve kökensel özelliklerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. İnce kesit, XRD ve SEM-EDS çalışmaları sonucunda ana kayaç bileşiminde başlıca kalsit, kuvars, kaolinit ve serpantin mineralleri; terra rossalarda ise kaolinit, hematit, kuvars, kalsit, rutil, anatas mineralleri belirlenmiştir. Terra rossa örneklerinde Si %12.33 ile 44.36 (Ort: %33.91); Al %6.16 ile 25.66 (Ort: %18.73); Fe %3.04 ile 10.88 (Ort: %8.45); Ca %1.47 ile 41.02 (Ort: %13.20); AK %16.40 ile 36.00 (Ort: %22.34) ve Mg %0.34 ile 1.09 (Ort: %0.84) arasında değiştiği ve buna karşın Na, K, Ti, P, Mn ve Cr gibi diğer ana element içeriklerinin ise %1'den daha düşük olduğu belirlenmiştir. İz elementlerden Co, Nb, Rb, Sr, V, Zr, Cu, Pb, Zn, Ni, As ve Ba element içerikleri 10 ile 100 ppm arasında değişmektedir. Toplam NTE içerikleri 121,3 ile 324,6 ppm (ortalama 257,8 ppm) arasında değişmektedir. THNTE içerikleri 90,6 ile 238,8 ppm (ortalama 191,1 ppm) arasında, toplam ağır NTE içerikleri ise 29,8 ile 83,6 ppm (ortalama 64,9 ppm) arasında değişmektedir. Toplam hafif NTE içerikleri toplam ağır NTE içerikleriden 1 ile 3 kat arası daha yüksektir. ASAŞ-normalize NTE desenleri birbirlerine ve ASAŞ'a benzer olup, hafifçe orta NTE zenginleşmesi, belirgin negatif Ce ve hafifçe pozitif Eu anaomalileri gösterir. Elde edilen veriler incelenen terra rossa oluşuklarının Erken-Orta Miyosen yaşlı Karaisalı formasyonuna ait karbonat kayaçlar içerisinde yer alan ve felsik-ortaç kökenli magmatik bir kaynakla ilişkili olan terrijen kökenli alümino silikat fazından türemiş olduğunu göstermektedir. Ayrıca ana kayaç ile yanal ve düşey geçişli olan Kaplankaya formasyonuna ait kırıntılıların da terra rossa oluşumunda kaynak sağladığı kuvvetle muhtemeldir. Terra rossa oluşumu Orta Miyosenden sonra yüzeyleyen karbonat ana kayacın akdeniz iklim şartları altında ayrışma ve karstlaşma süreçleri ile birlikte geriye karbonat fazı bakımından giderek fakirleşen buna karşın alümino silikat fazı bakımından zenginleşen kimyasal kalıntı tipi bir çökel bırakması ile ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: Terra rossa, karstik, Sarıkavak Köyü (Çamlıyayla-Mersin), Karaisalı formasyonu, jeokimya, nadir toprak elementleri