Savunma alanında kimyasal ve biyolojik tehlikelere karşı dekontaminasyon solüsyonlarının geliştirilmesi

Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) ajanlar ile bu ajanların yol açtığı olaylar, günümüzde uluslar için ciddi tehditler oluşturmaya devam etmektedir. KBRN savunmasının temel başlıklarından biri olan dekontaminasyonda asıl amaç, kontaminasyona neden olan maddelerin etkilerini ortadan kaldırarak sağlık açısından tehdit oluşturmayacak seviyelere indirmektir. Dekontaminasyon solüsyonları, canlı doku dikkate alınarak çevresel ve biyolojik özelliklere uygun şekilde formüle edilmelidir. Bu tez çalışmasında, halihazırda kullanılan dekontaminasyon solüsyonları temel alınarak geliştirilen, altı farklı bileşen içeren yeni formülasyonların mikrobiyal etkileri ile mikrobiyal kontaminasyonda yüzeylerde etkin olduğu süre incelenmiştir. Hazırlanan Biyolojik Solüsyonlar (BS) ve Kimyasal Solüsyonlar (KS), 1 mM, 3 mM ve 5 mM konsantrasyonlarında hazırlanarak, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli ve Candida albicans mikroorganizmalarının 10^4, 10^6 ve 10^8 CFU/mL yoğunluklarında disk difüzyon yöntemiyle değerlendirilmiştir. 10^4 CFU/mL düzeyinde Pseudomonas aeruginosa (37.34 mm) ve Staphylococcus aureus (45.63 mm) için en etkili solüsyon BSI olurken, Escherichia coli için KSIII (35.59 mm) ve Candida albicans için BSII (40.05 mm) en yüksek etkinlik göstermiştir. Cam ve metal yüzeylerde, 10^8 CFU/mL yoğunlukta gerçekleştirilen uygulamalarda taşıyıcı test yöntemi ile 1, 5, 10 ve 15. dakikalarda temas süresinin etkisi değerlendirilmiştir. Staphylococcus aureus için BSIII solüsyonu cam yüzeyde 1. dakikada yalnızca 5 CFU/mL koloni oluşturmuş; Candida albicans için ise BSII metal yüzeyde ve KSIII cam yüzeyde 1. dakikada sadece 1 CFU/mL gözlemlenmiştir. Koloni oluşumunda %99'a varan azalma, solüsyonların ilk dakikadan itibaren etkili olduğunu ortaya koymuştur. Solüsyonlar arasında yalnızca KSI formülasyonunun Staphylococcus aureus üzerine her iki yüzeyde de etkin olmadığı tespit edilmiştir. UV-Vis analizlerinde, KSIII solüsyonunun 220 nm'de gözlenen pik, içeriğindeki H2O2 nedeniyle yüksek reaktiviteyi; BSIII solüsyonunun 250–290 nm aralığındaki pikleri ise karanfil yağı ekstraktının aromatik yapısını göstermiştir. Solüsyon içeriğinde oksidatif etkinin devamlılığı spektrumda ortaya çıkarken, solüsyonun kimyasal ajanlar üzerine uygulanması halinde etkin olabileceği ihtimalini arttırmıştır. Sonuç olarak, geliştirilen bazı solüsyonlar geniş spektrumlu ve yüksek antimikrobiyal aktivite sergilemiş; bazıları ise içeriklerine bağlı olarak biyouyumluluk açısından daha öne çıkmıştır. KBRN savunma alanında, bu tür yeni nesil formülasyonların hem etkinlik hem de güvenlik yönünden değerlendirilmesi yerli üretim solüsyon üretimi için büyük önem taşımaktadır.