Savunma harcamaları cari açık ve ekonomik büyüme ilişkisi: NATO ülkeleri örneği

Ekonomi literatüründe savunma harcamaları, cari açık ve ekonomik büyümeye etkisi ile ilgili amprik literatürde çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada NATO ülkeleri ve Türkiye için savunma harcamalarının cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmak için 1990-2017 dönemi yıllık verileri kullanılarak amprik analizler yapılmıştır. Analizlerde, NATO ülkeleri Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) ve Dumitreschu-Hurlin (2012) panel nedensellik testleriyle incelenirken Türkiye, Hacker-Hatemi (2006) nedensellik testi ve değişkenler arasındaki nedensellik dönemlerini belirleyebilmek için Hacker-Hatemi (2006) Bootstrap Toda-Yamamoto zamanla değişen nedensellik testleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda NATO ülkeleri için CCE ve CCEMG katsayı tahmincileri kullanılarak GSMH değişkeninin bağımlı değişken alındığı birinci modele göre, savunma harcamalarda meydana gelen bir birimlik artış, ekonomik büyümeyi 0.878 birim arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla savunma harcamaları ve ekonomik büyüme arasında pozitif dışsallık ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Savunma harcamalarının bağımlı değişken alındığı ikinci modele göre, askeri harcamalar ile silah ihracatı ve ithalatı arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Dumitreschu-Hurlin (2012) panel nedensellik testine göre, cari açıktan ekonomik büyümeye ve cari açıktan askeri harcamalara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu sonucu destekler nitelikte Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) panel nedensellik analizine göre, ekonomik büyümeden askeri harcamalara, cari açıktan ekonomik büyümeye ve askeri harcamalardan cari açığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Hacker ve Hatemi (2006) nedensellik testine göre, Türkiye'de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme nedensellik ilişkisinde nötralite hipotezinin geçerli olduğu görülmektedir. Zamanla değişen nedensellik analizine göre Türkiye'de 1990-2017 arasındaki alt dönemler için cari açıktan ekonomik büyümeye, 1993-2007 dönemi haricindeki diğer dönemlerde cari açıktan askeri harcamalara, 1995-2009 dönemi dışındaki dönemlerde askeri harcamalardan cari açığa ve 1994-2008, 1995-2009 dönemleri haricindeki diğer dönemlerde ekonomik büyümeden askeri harcamalara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Savunma harcamalarından ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi 1994-2008 dönemi dışında diğer dönemlerde geçerli olduğu görülmektedir.