Savunma sanayi projelerinin seçimi için çözüm yöntemleri

Savunma sanayi, halkın güven ve refahını ön planda tutarak, kâr amacı gütmeyen, ülkelerin güvenliğini sağlayarak kalıcılığını doğrudan etkileyen ve gerçekleştirilen büyük projeler ile ülke ekonomisini önemli ölçüde etkileyen bir yapıya sahiptir. Ülkelerin, uluslararası arenada ekonomik, siyasal ve askeri alanda gücünü doğrudan etkileyen savunma sanayi projeleri, değişen ve gelişen teknoloji ile birlikte yeniliklere, modernizasyona ihtiyaç duymaktadır. Bu değişimlere bağlı olarak belirsizlikler altında yüksek bütçeli ve karmaşık yapıdaki savunma sanayi projelerinin gereksinimleri belirlenerek istenen çıktılar doğrultusunda planlanması önem arz etmektedir. Bu kapsamda çalışmamızda, ülkemizdeki savunma sanayi sektörüne ait projeler; yüksek maliyetleri, ülke ihtiyaçları doğrultusunda belirli dönemlerdeki istenen ürün çıktıları ve koordineli olarak eş zamanlı yürütülmesi gereken faaliyetleri dikkate alınarak doğru planlama için bir çözüm metodolojisi geliştirilmiştir. Ülkemizde 10 yıllık bir plan dönemi boyunca kara, hava, yer savunma, hava savunma proje gruplarına ait projeler için tedarik sürecinin belirlenmesine yönelik bir perspektif sunulmaktadır. Literatürde Total Lethality Index (TLI) olarak adlandırılan her bir silah sisteminin etkinlik değeri kullanılarak bütçe kısıtlaması ile istenen çıktılar doğrultusunda projelerin getirecekleri etkinlik değerini en büyüklemek amaçlanmıştır. Projelerin, gerçekleştirilmesi durumunda bireysel olarak getirecekleri etkinlik değerlerine ek olarak birbirini destekleyen projelerin aynı dönem içerisinde birlikte gerçekleştirilerek entegre bir şekilde kullanılmaları durumunda ilave etkinlik değerler ile toplam etkinliğin en büyüklenmesi çalışmamızda ilk kez ele alınmıştır. Matematiksel modelde, değişkenlerin çarpım durumunda olmasından kaynaklı doğrusal olmayan yapı elde edilmiştir. Doğrusal olmayan programlama modeli, literatürde kullanılan dönüşüm teknikleri ile doğrusal hale getirilmiştir. Örnek bir problem üzerinde doğrusal programlama modeli GAMS programında kodlanarak CPLEX çözücüsü ile optimal çözümler elde edilmiştir.