Sayaç yaşının sayaç ölçüm hataları üzerine etkileri ve idari su kayıpları yönetimi açısından değerlendirilmesi

Su dağıtım sistemlerine verilen toplam su hacmi ile yasal olarak tüketilen su hacmi arasındaki fark olarak tanımlanan su kayıpları fiziki ve idari su kayıpları olarak sınıflandırılır. Fiziki kayıplar içme suyu dağıtım sistemleri ile servis bağlantılarında oluşan sızıntılar, depolarda meydana gelen sızma ve taşmalar sonucu oluşurken idari kayıplar izinsiz tüketim ve sayaç ölçüm hataları sonucu oluşmaktadır. İyi yönetilen su dağıtım sistemlerinde sayaç ölçüm hataları nedeniyle oluşan idari kayıplar, suyun tüketiciye ulaştığı fakat ekonomik karşılığının su idareleri tarafından alınmadığı su kayıpları bileşenidir. Su sayaçlarında meydana gelen ölçüm hataları yaşa bağlı olarak oluşmakta ve ölçüm performansının azalması ile adil fiyatlandırmaya engel olmaktadır. Bu tez çalışması, su sayaçlarının yaşının ölçüm hataları üzerine etkisini ve idari su kayıpları yönetimi açısından değerlendirilmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda Antalya ilinde farklı yaşlarda (1-12 yaş) 490 adet çok hüzmeli su sayacının başlatma debileri ile farklı debi ve basınç değerleri altında ölçüm hataları belirlenmiştir. Sayaçların test edileceği debi değerlerini belirlemek için Antalya ilini temsil edecek 50 kullanıcının su tüketimleri izlenmiş ve su tüketim profilleri belirlenmiştir. Elde edilen su tüketim profilleri ağırlıklı hataların belirlenmesinde de kullanılmıştır. Çalışmada sayaç yaşı ile başlatma debileri, sayaç ölçüm hataları ve ağırlıklı hataların arttığı fakat bu artışın doğrusal olmadığı sonucuna varılmıştır. Başlatma debilerinin sayaç yaşı ile artması 8 yaş üzeri sayaçlar için daha belirgindir. Sayaç ölçüm hataları ve ağırlıklı hataların sayaç yaşı ile artması ise 6 yaş ve üzerindeki sayaçlar için daha belirgindir. Test edilen 1-5 yaş sayaçlara ait sayaç ölçüm hataları ve ağırlıklı hatalar düşük ve yüksek basınç altında farklılaşmamakta, 6-12 yaş sayaçlara ait sayaç ölçüm hataları ve ağırlıklı hatalar ise düşük ve yüksek basınç altında farklılaşmaktadır. Bu durum basıncın yaşlanan sayaçlar üzerinde etkisinin olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda sayaç yaşının artması ile oluşan ölçüm hatalarının negatif değerlikte olduğu, sayaç yaşının artması ile düşük debi değerlerinde bu negatifliğin arttığı ve bu durumun tüketiciler tarafından kullanılan suyun ölçülmemesi anlamına gelmesi sebebiyle idari kayıpları arttırdığı belirlenmiştir.