Sayısal arazi modeline dayalı hidrolojik analizler ile sel riski haritaları oluşturma: Kamerun Douala uygulaması

Douala şehri, Atlas okyanusundan 30 kilometre uzaklıkta bulunan bu liman kenti, sağladığı iş imkânlardan dolayı ülkenin diğer bölgelerinden Douala şehrine insan göç etmektedir. Bu çalışmanın amacı Douala şehrinde meydana gelen sel artışı deniz seviyesi yükselişine bağlı olup olmadığını ve sel riski bölgeleri simülasyon yöntemi ile ortaya koymaktır. Bu çalışma ile merkezi ve yerel yöneticilere bir karar destekleyicisi olmayı hedeflenmektedir. Bu çalışmada geçmişte meydana gelen sel olayları tarayarak özellikle 1980-2000 ve 2000- 2018 dönemler arasındaki sel sayısı incelendi. İkinci olarak Douala şehrine ait SYM verileri üzerinde SAGA GIS ve QGIS uygulamalarının yardımı ile hidrolojik analizleri yapılarak havza ve drenaj sistemini oluşturulup, Deniz seviyesinin en fazla 1 m ve 2 m'ye kadar yükselişi için simülasyon yapılarak riskli bölgeleri haritalandı. Sel haberlerin analizinin sonucunda 1980'den 2000'e kadar az sel olayı yaşandığını, fakat 2000'den itibaren hemen hemen her yıl en az bir sel olayı yaşandığını görülmektedir. Douala şehrinde meydana gelen sel hem doğal hem insani faktörlerden kaynaklanmaktadır. Douala şehrinin, topografyaya ve toprak yapısına göre güney bölgesinin çoğu yeri deniz seviyesine çok yakın (0,5 ile 1 metre) olması nedeniyle sel için en riskli bölgelerdir. Şehrin kuzeyi ise deniz seviyesine göre daha yüksekte kaldığı için topografik açından sel riskli bölge değildir fakat insan kaynaklı faktörler açısından sel riskli bölgedir. Topografik açıdan deniz seviyesinin yükselmesi, Bonaberi, Youpwe, Daido gibi bataklık yerler su altında kalabilmektedir. Fakat önlem olarak bu bataklık yerler topraklarla doldurulup yerleşim yeri haline getirilmiştir. Bu önlem, doğal drenaj sistemini bozarak yüzey akış suyunun birikmesine neden olmaktadır. Böylece insan kaynaklı nedenlerden dolayı sel olayı çoğalmaktadır. Yapılan diğer bir çalışmada 1986 ve 2017'e ait arazi kullanımının haritasını yapıldı. 1986'da Douala şehrinin yerleşim yeri 10.708 hektar iken, 2017'de 24.726 hektara çıkmıştır. Yerleşim yeri büyümesi, yeşil alanları yok edilmesne neden olmaktadır. Douala şehrinde son yıllarda gittikçe artan sel olayları nüfus artışı ile doğrudan ilişkilidir. Nüfus artışı getirdiği yerleşim yerlerinin ihtiyaçlarını karşılamak için insanlar sel riskli bölgelere yönelmektedir. Nüfus artışının sebebi ise daha iyi imkân peşine düşen insanlardır. Bu insanlar ülkenin dört köşesinden gelmektedir. Devlet olarak önlemlerin alınmaya başlanması, sel riski ile ilgili bilincini göstermektedir.