Sıçanlarda kimyasal peritonite bağlı periton fibrozisinde pentoksifilinin fibrozise ve ilgili göstergelere etkisinin incelenmesi

Giriş: Periton fibrozisi sürekli ayaktan periton diyaliz tedavisinin (SAPD) sonlandırılmasında önemli bir nedendir. SAPD'ye bağlı periton fibrozisinin tedavisi veya önlenmesi önemli bir konu olarak kalmıştır. Günümüzdeki kanıtlar periton fibrozisinin gelişmesinde matriksin aşırı üretiminin sorumlu olabileceğini düşündürmektedir. SAPD'li hastalarda gelişen periton fibrozisinin tedavisi yüz güldürücü değildir. Pentoksifilin bir metilksantin türevidir. Bir çok çalışmada; deri, karaciğer ve böbrekte gelişen fibrozisi gerilettiği gösterilmiştir. Amaç: Klorheksidin ile oluşturulan periton fibrozisinde, pentoksifilinin; fibrozis üzerine olan etkisini belirlemek ve bu olgu ile ilgili olabilecek; periton doku cAMP düzeylerindeki değişikliği tespit edip bunların periton doku MMP-2, MMP-9, TIMP-1, TIMP-2 dengeleri üzerine etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 40 adet Wistar albino sıçan alındı. Beş gruba bölündü. Tüm uygulamalar karın içine 24 G iğne ile 14 gün boyunca yapıldı. Grup 1'de kimyasal peritonit oluşturuldu. Karın içine %0,1 lik klorheksidin (KH) + %15'lik etanol + serum fizyolojik karışımından 3 ml/gün verildi. Grup 2'de karın içine, pentoksifilin 4mg/100 g (0,2 ml/100 g) serum fizyolojik ile karıştırılıp 3 ml/gün verildi. Grup 3'de periton fibrozisin önlenmesi amacıyla karın içine: %0,1'lik KH + %15'lik etanol + serum fizyolojik ve 4mg/100 g (0,2 ml/100 g) pentoksifilin karışımından 3 ml/gün verildi. Grup 4; pentoksifilinin içinde bulunduğu derişik tuzlu su idi, 1 ml arı su + 35 mg NaCl karışımından 3 ml/gün karın içine verildi. Grup 5 kontrol grubu olarak belirlendi ve karın içine %0,9'luk serum fizyolojikten 3 ml/gün verildi. 15.günde sıçanlar sakrifiye edildi ve paryetal periton için karın ön duvarından ve visseral periton için karaciğerden örnekler alındı. Patolojik inceleme için Hematoksilen & Eosin (HE) ve modifiye Masson's Trichrome (MT) boyası kullanıldı. Işık mikroskopisi ile şu göstergeler değerlendirildi:1) Periton kalınlığı (paryetal ve visseral periton) 2) Fibrozis skorlaması (paryetal ve visseral periton) 3) Damarlanma skorlaması (paryetal periton ) 4) Yangı skorlaması (paryetal ve visseral periton) 5) Paryetal periton fibrotik alan yüzdesi. Kalınlıklar ve fibrotik alan yüzdesi mikrometre (?m) olarak diğer skorlamalar boyama tekniğine dayanılarak değerlendirildi. Biyokimyasal değerlendirmede; paryetal ve visseral periton doku örneklerinde; a) proMMP-2, b) proMMP-9 c) aktif MMP-2 d) aktif MMP-9 e) TIMP-1 f) TIMP-2 g) cAMP göstergelerine bakıldı. MMP'lerin çalışılmasında jelatin zimografi, TIMP'ler için ELİSA ve cAMP için EIA yöntemi kullanıldı. Bulgular: Paryetal peritonda fibrozisin tüm histopatolojik göstergeleri açısından KH ve diğer gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı. (p<0.05). Visseral periton oluşan fibrozis için yangı skorlaması dışında diğer göstergeler için istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Paryetal peritonda ölçülen proMMP-2 düzeyleri KH grubunda yüksek bulundu. Serum fizyolojik grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p<0,05). Ancak KH ile KH + pentoksifilin verilen grup arasında istatistiksel anlamlılığa rastlanılmadı. (p>0.05) Paryetal peritonda ölçülen aktif MMP-2, TIMP-1 ve cAMP değerleri için tüm gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p>0.05). TIMP-2 ölçümünde ise KH + pentoksifilin grubunda KH grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir yükseklik bulundu (p<0.05). Paryetal peritonda proMMP-9 ölçümüne hiçbir grupta rastlanılmadı. Visseral peritonda proMMP-2 ve proMMP-9 ölçümleri KH grubunda diğer tüm gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Aktif MMP-2 KH grubu dışındaki gruplarda gösterilemedi. Yine aktif MMP-9 visseral peritonda gösterilemedi. TIMP-1, TIMP-2 ve cAMP içinde tüm gruplar arasında istatistiksel olarak fark bulunmadı. Sonuç: Klorheksidinle paryetal ve visseral periton dokusunda fibrozis oluşturulmuştur. Pentoksifilin ise oluşturulan bu fibrozisi histopatolojik olarak engellemiştir. Fibrozisin oluşmasında proMMP-2 ve proMMP-9 artışı her iki periton dokusunda da gösterilmiştir. Pentoksifilin ile fibrozisin engellenmesinde visseral periton dokusunda proMMP-2 ve proMMP-9'un düzeylerinin azalması etkili olabilir. Pentoksifilin paryetal periton fibrozisini önlemede TIMP-2 düzeyini artırabilir, ancak visseral peritonda buna rastlanmamıştır. cAMP düzeylerinde değişiklik olmaması periton fibrozisinin önlenmesinde pentoksifilinin başka bir yolu kullanıyor olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: MMP'ler, TIMP'ler, pentoksifilin, periton fibrozis, cAMP