Sıçanlarda metotreksat kaynaklı böbrek hasarında alfa pinenin etkileri

SIÇANLARDA METOTREKSAT KAYNAKLI BÖBREK HASARINDA ALFA PİNENİN ETKİLERİ Amaç: Alfa-pinen (AP), anti-inflamatuar, antioksidan, anti-tümör ve anti-apoptotik etkinliğiyle literatürde yer bulan doğal bir monoterpendir. Bu çalışmada, klinikte yaygın olarak kullanılan kemoterapötik bir ajan olan metotreksat (MTX) tarafından indüklenen böbrek hasarına karşı AP'nin olası koruyucu etkileri araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada erkek Sprague-Dawley sıçanlar (2.5-3 aylık) kullanıldı ve hayvanlar Kontrol, Vehicle, MTX, AP ve AP+MTX olarak 5 gruba ayrıldı (n=7). AP uygulaması 14 gün boyunca 50 mg/kg dozunda, MTX uygulaması ise çalışmanın 12. günü tek doz olarak (20 mg/kg) yapıldı. Hayvanlar, çalışmanın 14. gününde metabolik kafeslere alınarak idrar örnekleri toplandı, 15. gününde ise anestezi altında feda edilerek kan ve doku örnekleri alındı. Kan üre azotu (BUN) ve kreatinin düzeyleri spektrofotometrik olarak ölçüldü. Serum ve idrar kreatinin değerleri glomerüler filtrasyon hızı (GFR) hesabında kullanıldı. Sistatin C, NGAL (Nötrofil jelatinaz ilişkili lipokalin) ve Kim-1 (Böbrek hasar molekülü-1) ölçümleri ELISA yöntemiyle, MDA ölçümü ise spektrofotometrik olarak yapıldı. Histolojik inceleme için hematoksilen-eozin boyama yapıldı. İstatistiksel değerlendirme, tek yönlü varyans analizi ve Tukey post-hoc testi ile gerçekleştirildi. Bulgular: Vehicle grubu ile kıyaslandığında MTX grubunda BUN (p<0.001), serum kreatinin (p<0.001) ve sistatin C (p<0.001) düzeylerinde artış ve GFR'de istatistiksel olarak önemli bir azalış (p<0.001) saptandı. Üriner NGAL (p<0.001) ve Kim-1 (p<0.001) düzeyleri ile renal Kim-1 (p<0.001) ve MDA (p<0.001) konsantrasyonunda istatistiksel olarak önemli artışlar saptandı. Yapılan AP ön tedavisi AP+MTX grubunun BUN (p<0.05), kreatinin (p<0.05), sistatin C (p<0.05), GFR (p<0.05) ve üriner NGAL (p<0.01) düzeylerinde önemli bir iyileşmeye neden oldu, ancak değerler tamamen Vehicle grubu düzeyine dönmedi. Doku ve idrarda Kim-1 konsantrasyonu ile renal MDA düzeylerindeki iyileşme ise daha belirgin olup bu parametreler yönünden Kontrol ve Vehicle grubu ile AP+MTX grubu arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık saptanmadı. Yapılan histopatolojik değerlendirmede MTX'in neden olduğu tübüler ve glomerüler hasarın AP ön tedavisi ile önemli ölçüde düzeldiği saptandı. Sonuç: Çalışmamızda, AP'nin MTX ile indüklenen nefrotoksisiteye karşı koruyucu etkisi biyokimyasal ve histopatolojik bulgularla doğrulanmıştır. AP'nin antioksidan özelliklerinden kaynaklanan bu koruyucu etkisi, MTX'in olumsuz etkilerini tamamen ortadan kaldıramasa da AP'nin böbrek hasarını hafifletmek için terapötik bir aday olabileceğini düşündürmektedir. AP'nin moleküler hedeflerini ve sinyal yolaklarını aydınlatmak ve en etkili doz ve tedavi süresini belirlemek için daha fazla deneysel çalışma yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Alfa pinen, Kim-1, Metotreksat, NGAL, Sistatin C, GFR