Sıçanlarda siklofosfamid ile indüklenen nefrotoksisiteye karşı rosmarinik asit'in etkileri

Bu çalışmada, siklofosfamid (CP) ile oluşturulan böbrek hasarına karşı rosmarinik asit (RA)'in koruyucu etkisi araştırıldı. Bu amaçla histopatolojik ve biyokimyasal değerlendirilmeler yapıldı. 18 adet Spraque Dawley cinsi erkek sıçan, Sham, CP ve CP+RA olmak üzere rastgele 3 gruba ayrıldı. Sham grubuna, deneyin 1. gününden itibaren 8 gün boyunca gavaj ile serum fizyolojik (SF) verildi ve deneyin 8. günü intraperitoneal olarak SF uygulaması yapıldı. CP grubuna 1. günden 8. güne kadar gavaj yoluyla SF verildi ve deneyin 8'inci gününde intraperitonal olarak tek bir doz 200 mg/kg CP uygulandı. CP+RA grubuna ilk günden itibaren 8 gün süreyle 100 mg/kg RA gavaj ile ve 8. günde intraperitoneal olarak 200 mg/kg CP verildi. Deneyin 9. Günü, sıçanlar sakrifiye edildi ve kan tüplerine sıçanların kanları alındı. Çıkarılan her sol böbreğin yarısı, fiksasyon ve histolojik değerlendirmeler için %10 formalin çözeltisine alındı. Böbrek doku örnekleri, ışık mikroskobik değerlendirme için hematoksilin ve eozin (H&E), Masson trikrom ve periyodik asit-Schiff (PAS) boyama yöntemleri ile boyandı. Sol böbreğin diğer yarısından doku MDA, SOD, CAT değerlendirmeleri yapıldı. Kan serum örneklerinde BUN ve kreatinin ölçüldü. Histopatolojik değerlendirmelerde CP grubunun böbrek kesitlerinde tübüler atrofi, glomerüler hasar, vasküler konjesyon, interstisyel inflamasyon, vakuolizasyon, tübül epitelinde dökülmeler, lökosit infiltrasyonu ve hiyalin madde birikimi gözlendi. Bu bozukluklar, CP+RA grubunda CP grubuna göre önemli ölçüde azaldı. Masson trikrom boyamada, CP grubuna ait böbrek kesitlerinde yer yer hafif düzeyde intertübüler kollajen artışı saptandı; CP+RA grubuna ait böbrek dokusunda CP grubuna kıyasla, intertübüler alandaki kollajen miktarında azalma belirlendi. PAS boyalı kesitlerde, CP grubunda tübüler epitelde yaygın dökülme, vakuolizasyon gibi patolojik bulgular saptandı ve fırçamsı kenar ve bazal membranın bozulduğu alanlar gözlemlendi. Bu bozukluklar, CP grubuna göre CP+RA grubunda azaldı. CP grubunda artan BUN değeri CP+RA grubunda azalmış, CP grubunda azalan SOD değeri CP+RA grubunda artmıştır. Bulgularımız, CP'nin sıçan böbreğinde histopatolojik hasarlar oluşturduğunu ve RA tedavisinin CP'nin oluşturduğu bu bozuklukları nispeten düzelttiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Rosmarinik asit, Siklofosfamid, Toksisite, Böbrek, Oksidatif stres