Sıçanlarda uzun vadeli duygulanımsal süreçlerin göstergeleri olarak erken yaşam stresi ve bebeklik ultrasonik vokalizasyonları

Anne ayrılığı (AA), çeşitli davranışsal ve fizyolojik süreçleri düzenlemede rol alan erken yaşam stresini modelleyen bir kemirgen modelidir. Ultrasonik vokalizasyon (USV) sinyalleri ise kemirgenlerin duygulanımsal durumları ile ilişkilendirilmektedir. Ancak yavru kemirgen USV'lerinin erken yaşam stresi ile ilişkisi ve erişkinlikteki duygulanımsal süreçleri öngörmedeki (prediktif) rolü yeterince anlaşılamamıştır. Bu tez çalışması, Wistar sıçanlarında AA'nın uzun vadeli nörobiyolojik ve davranışsal etkileri ile beraber, yavru USV'lerinin daha sonra ortaya çıkan duygulanımsal süreçler üzerindeki prediktif işlevini araştırmaktadır. Bu çerçevede, ikinci ve 14. postnatal günler (PNG) arasında tekrarlı bir AA prosedürü uygulanmış ve 15. PNG'de USV'lerin kaydedildiği bir anne etkisi testi gerçekleştirilmiştir. Hayvanlar, ergenlik (PNG 35–36) ve erişkinlik (PNG 80–87) dönemlerinde anksiyete benzeri davranışlar ile sosyal davranışları da içeren çeşitli testlere tabi tutulmuştur. Erişkinlik döneminde anhedoni ile korku koşullanması üzerine ilave ölçümler yapılmıştır. Deney sonunda kısıtlama stresine bağlı kortikosteron salınımı ve nöronal etkinlik değerlendirilmiştir. AA gelişim boyunca belirgin davranışsal etkiler yaratmış; yavru USV'lerinde azalma, ergenlikte baskılanmış sosyal ve anksiyete benzeri davranışlar, erişkinlikte ise anhedoni ile korku belleği bozuklukları gözlemlenmiştir. AA grubunda, kısıtlama stresi ile lateral amigdala nöronal etkinliğinin azaldığı saptanmıştır. Yavru USV sinyalleri, her iki grup için de ergenlikteki anksiyete benzeri davranışları ters yönde öngörmüş; ancak sadece kontrol grubu habenula çekirdeğindeki nöronal etkinlik ile ilişkilenmiştir. Bu sonuçlar, yavru USV'lerinin yalnızca erken dönemdeki stresli deneyimleri yansıtmakla kalmayıp, sonraki duygulanımsal süreçler üzerinde prediktif bir potansiyel taşıdığını ortaya koymaktadır.