A discussion on architecture and artificial intelligence studies through the SEEK and citymatrix projects

Mimarlığın disiplinlerarası bir alan olması nedeniyle, mimari tasarım süreci bir dizi karmaşık problem çözme sürecini içinde barındırmaktadır. Bu karmaşık süreç, mimarlar tarafından üzerinde yoğun bir şekilde çalışılmasını, farklı verilerin toplanarak bağlamlar kapsamında farklı tasarım alternatifleri oluşturulmasını ve bu farklı alternatifler arasından en ideal tasarımın seçilmesini gerektirmektedir. Uzun zamandır üzerinde çalışılmakta olan ve günümüzde yoğun bir ilgi kaynağı haline gelen yapay zeka (YZ), önceleri sadece elektronik veri transferi yapmak ve karmaşık hesaplamaları gerçekleştirmek üzere kullanılmaktayken, günümüzde olaylar/durumlar ile ilgili bilgileri toplayabilmekte, olaylar/durumlar hakkında kararlar verebilmektedir. YZ çalışmaları yapay sinir ağlarının geliştirilmesiyle makine öğrenmesini de beraberinde getirmiştir. Bu sayede YZ olaylar/durumlar arasındaki ilişkileri de öğrenebilmektedir. YZ'nin olayları/durumları hızlı bir şekilde çözümleme, karar verme ve aralarındaki ilişkileri öğrenebilme yeteneği, mimari tasarım süreçlerinde efektif bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu tez kapsamında, günümüzde pek çok alanda kendini gösteren YZ çalışmalarının, mimari tasarım sürecinin karmaşık yapısının çözümlenmesinde kullanılmasının ve YZ'nin bir karar verme mekanizması olarak değerlendirilmesinin "mimari tasarım sürecinde mimarın rolü ve tasarım süreçlerine etkisi" üzerinde olan etkileri incelenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, ilk olarak, özellikle modernizm akımının etkisiyle oluşmaya başlayan ve II. Dünya Savaşı sonrası dönemde önem kazanan tasarım süreci haritaları değerlendirilmiş, ardından, YZ teknolojisinin tanımı, tarihi gelişimi ve çalışma mekanizması incelenmiş ve YZ'nin mimarlık alanındaki ilk örnek çalışmalarından biri olan, 1970 yılında Nicholas Negroponte ve Massachusetts Institute of Technology (MIT), Architecture Machine Group (AMG) tarafından oluşturulan "SEEK" projesi ile güncel bir proje olan, 2017 yılında yine MIT'de bir tez çalışması olarak oluşturulan, "CityMatrix" projesi kullandıkları YZ teknolojileri ve genel yapıları ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda her alanda olduğu gibi mimarlık alanında da kendisine yer bulan YZ teknolojilerinin mimarlık mesleği üzerindeki olası etkileri ve bu etkiler sonucunda mimari tasarım sürecinin değişimine dair öngörüler irdelenmiştir.