Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi'de Türklük tasavvuru

Bu çalışma II.Meşrutiyet dönemi fikir adamlarından Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi'nin Hayatı ve Türklük Düşüncesi ile ilgili görüşlerini ele almaktadır. Bugüne kadar Ahmed Hilmi'nin bazı eserleri Latin harflerine çevrilerek basılmış ve Ahmed Hilmi ile ilgili de birkaç yüksek lisans ve doktora tezi yapılmış idi. Ancak onun millî görüşlerini ihtiva eden bir çalışmadan şu güne kadar mahrum idik. Düşünürümüzün eserlerini incelerken Türklük fikri üzerinde önemle durduğunu ve bu konuda özel bir hassasiyet gösterdiğini gördük. Bu durum çalışmamızın yönünü tayin etmemizde önemli bir etken oldu. Ayrıca Ahmed Hilmi'nin kaleme aldığı yazılardan yola çıkarak siyasî ve düşünce tarihimizin önemli kıvrımlarından birisi olan II.Meşrutiyet döneminin fikrî ve sosyal yapısının daha iyi anlaşılabileceğini düşündük. Bununla birlikte eserlerinin tercümelerinde ve kendisi hakkında yapılan çalışmalarda Ahmed Hilmi'nin hayatı ile ilgili verilen birçok bilginin yeniden değerlendirilmesi lüzumu görülmüş, yeni ve ilk defa ortaya çıkardığımız belgeler ışığında düşünürümüzün hayatının karanlıkta kalan birçok bölümü de aydınlatılmıştır.Çalışmamızın ilk bölümü Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi'nin hayatı, eserleri, düşünce sistematiği ve yaşadığı dönemin fikrî yapısına, ikinci bölüm Ahmed Hilmi'nin Türklük düşüncesini işlediği eserlerine, üçüncü bölüm ise dönemin şartları da dikkate alınarak Ahmed Hilmi'nin kalemi ile çerçevesini çizmeye çalıştığımız Türklük düşüncesinin ana prensipleri ve yine Ahmed Hilmi'nin kaleminden Türklüğün bugünü, düşüş sebepleri ve çözüm yolları konularına ayrılmıştır.Araştırmalarımızda Ahmed Hilmi Bey'in eserleri ile çıkardığı gazete ve mecmualarda kaleme aldığı yazılardan faydalanılmış, ayrıca Türklüğün tarihin seyri içerisindeki ihtiva ettiği nitelikleri göstermesi açısından çeşitli kaynaklara atıfta bulunularak tespitlerin birbiriyle karşılaştırılması sağlanmıştır. Düşünürümüzün hayatı ile ilgili bilgilerde ise büyük ölçüde Osmanlı arşivlerine başvurulmuştur.Her ne kadar çalışmamızın referansı bir asır öncesine ait olsa da problemleri ve bulguları itibariyle hâlâ güncel niteliklere haizdir.