Şehed Er-Râvî'nin 'Sâ'atu Bagdâd' ve 'Fevka Cisri'l-Cumhûriyye' adlı romanlarında mekân ve karakter

Roman, gerçek ya da kurgusal olsun çok sayıda karakter ve farklı hadiseler üzerinden olayları aktarmaya dayalı bir nesir sanatıdır. Ancak bu çeşit, edebi türler arasında en uzunudur. Romanın birkaç temel yapısı ve unsuru bulunmaktadır. Bunların en önemlileri karakterler, olaylar, mekânlar ve zamandır. Romanın başarılı ya da başarısız olması bu unsurların seçimine bağlıdır. Bu nedenle yazar bunları ustaca seçip ustaca kullanması gerekir. Irak toplumunun yirminci yüzyılda geçirdiği değişimlerin ve özellikle Irak şiirinin durgunluk ve gerilemesinin ardından roman, Irak edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. Böylece Irak romanları siyasi, sosyal ve dini görüşleri ifade eder hale gelmiştir. Roman, okuyucuya reel durumu olduğu gibi anlatmaktadır. Bu konuyu romanların, daha önce keşfedilmemiş bazı yönlerini ortaya çıkararak bunları analiz etmenin önemine binaen seçilmiştir. Buna ek olarak siyasi taraflara aşınalığım ve Irak romanları başta olmak üzere genel manada romanmaların sanatsal yönüne duyduğum ilgi nedeniyle tercih edilmiştir. Bu çalışmada tanımlayıcı analitik metodu kullanılmış olup konu ile alakalı metinler aktarılarak analiz edilmiştir. Her bir metnin ifade ettiği mana üzerinde sanatsal, siyasi ve tarihi açıdan durulmuştur. Ayrıca bu metinler gerekli kriter ve verilere göre analiz edilmiştir. Çalışma giriş ve iki bölüme ayrılmıştır. Giriş bölümünde, Irak romanının başlangıcından günümüze kadar olan süreci ve bu alanda meydana gelen dönüşümler kısaca ele alınmıştır. Ayrıca romancı Şehed Er-Râvî'nin biyografisi ve iki romanının kısa bir özeti ile eleştirmenlerin ve yazarların roman hakkındaki görüşlerine değinilmiştir. Birinci bölüm "Şehed Er-Râvî'nin ikilisinde Mekân Unsuru" başlığıyla ele alınmış ve iki alt başlıkta incelenmiştir. İlk başlık altında, Mekânın sözlük ve terim anlamları, filozoflar ve edebiyatçılara göre anlamı açıklamıştır. Ayrıca mekânın boyutları, tarzı ve anlatıdaki ehemmiyeti ve diğer unsurlarla ilişkisine yer verilmiştir. İkinci alt başlıkta ise teorik kısım pratik taraf üzerinde uygulanmıştır. Bunun için her iki romandan metinler alınarak mekânların tarzları, boyutları ve diğer unsurlarla ilişkisi incelenmiştir. İkinci bölüm ise "Şehed Er-Râvî'nin ikilisinde Karakter Unsuru" başlığıyla ele alınmıştır Bu bölüm de birincisinde olduğu gibi kısma ayırılmıştır. Bu anlamda birinci kısımda karakter teriminin sözlük ve terim anlamı, önemi, boyutları, türleri, diğer anlatı unsurlarıyla ilişkisi ve bu karakterlerin sunum yolları açıklanmıştır. İkinci kısımda ise karakter teorileri ile alakalı kriterler Şehed Er-Râvî'nin iki romanı üzerinde uygulanmış bunun için bütün karakterler üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise izlenen yol ve yöntemler ışığında konu özetlenmiş ve ulaşılan sonuçlara ve bazı eleştirilere yer verilmiştir.