Şehirsel su sarfiyatı üzerindeki zamansal etkileşimin konya iline ait farklı mahalleler üzerinde incelenmesi

Su, insanlık için en temel ihtiyaçlardan birisidir. Canlı yaşamının sürdürülebilmesi ve insan faaliyetlerinin devam ettirilebilmesi için suya yüksek derecede ihtiyaç vardır. Günümüzde kentleşmenin artması, iklimsel faktörler, ekonomik gelişmeler, sanayileşme, demografik yapının değişmesi gibi değişkenler, su sarfiyatını etkileyen ciddi birer faktör olarak kabul edilmektedir. Özellikle son yıllara ait su tüketim değerleri incelendiğinde su sarfiyatında ciddi bir artışın olduğu görülmektedir. Bu sebeple su tüketimi üzerindeki etkilerin iyi araştırılması ve planlama çalışmalarının kaliteli bir şekilde yapılması ile suyun en verimli şekilde kullanılması amaçlanmalıdır. Bu çalışmada Konya iline ait farklı özelliklere sahip olan dört farklı mahallenin aylık evsel su tüketim değerleri üzerinde Spearman'ın Rho Testi, Sen'in Trend Eğim Testi, Mann-Kendall Testi ve Mann-Kendall Mertebe Sıra Korelasyon Testi gibi Trend Analiz yöntemleri uygulanmış olup devamında farklı değişkenleri de kullanarak öncelikle Faktör Analizi yardımıyla parametre indirgemesi yapılmış ve Metasezgisel optimizasyon algoritmalarından Yapay Arı Kolonisi (YAK) Optimizasyon Algoritması ve Parçacık Sürü Optimizasyon (PSO) Algoritması ile nonlineer su tüketim modelleri oluşturulmuştur. Değerlendirme kriteri olarak Determinasyon Katsayısı (R2), Ortalama Karesel Hata (Mean Squared Error, MSE), MSE/R2 ve Nash-Sutcliffe verimlilik katsayısı (NSE) kullanılmıştır. Çalışmanın son kısmında optimizasyon algoritmalarından elde edilen modeller kullanılarak Band Benzerliği Yöntemi (BBY) adında yeni bir metot yardımıyla su tüketimi fenomeni içerisindeki zamansal etkileşim mekanizmaları araştırılmıştır. Elde edilen bulgular mahallelerin özellikleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda özellikle yapılaşma tarzının su tüketimi konusunda önemli bir etken olduğu görülmüştür. Yapılaşma tarzı bakımından birbirine benzeyen ya da ayrışan mahalleler birçok çerçevede benzer davranışlar sergilemişlerdir. Bunun yanında çalışma sonucunda özellikle PSO yönteminin YAK yöntemine kıyasla daha başarısız olduğu ve sonuçları iyileştiremediği elde edilen bir diğer önemli bulgudur. Üzerinde çalışılan 4 mahalle için de BBY modellerin test başarılarını arttırmış ve zamansal etkileşimin var olduğunu gösteren sonuçlara ulaşabilmiştir. Bu bakımdan üzerinde çalışılan bölgelerde su tüketimi fenomeninin kendi geçmişinde oluşan değişimleri hatırlıyor olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yeni bir yöntem olan BBY'nin başarılı bir uygulaması olması ve su tüketimi fenomenindeki zamansal etkileşim mekanizması hakkında önemli bulguların elde edilmiş olması bakımından yapılan çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.