Şeker Ahmet Paşa'nın sanatı ve sanatçı kişiliği

iÖZETOsmanlının batı resmi ile ilk teması, 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet'intalyan sanatçıları sarayına davet etmesi ile başlamıştır. Duraklama ve ardındangerileme dönemlerinde Osmanlının yavaş yavaş batıya olan siyasi üstünlüğünükaybetmesi sonucunda artan batı etkisi Tanzimat Dönemi ile birlikte doruk noktayaçıkmıştır. Bu süreçte Osmanlı sarayı batı etkili resim sanatına ilgi göstermiş vegelişimini desteklemiş, önce yabancı ressamlar ardından askeri okullarda yetişenOsmanlı ressamların eserlerini satın almıştır. lk olarak, 1793'te kurulanMühendishane-i Berri-i Hümayun'da resim derslerine yer verilmiş, 19. yüzyılınortalarından itibaren bütün askeri okullar programlarına resim dersini koyarakTürkiye'de batılı anlamda resmin gelişimine katkıda bulunmuştur.Asker kökenli bir ressam olan Şeker Ahmet Paşa, Üsküdar'da doğmuştur. Beşyaşındayken okula başlamış, ilkokulun ardından 14 yaşında Tıbbiye'ye devametmiştir. 18 yaşına geldiğinde yeteneği sayesinde Tıbbiye'de resim öğretmenliğiyardımcılığına getirilmiştir. Başarısından dolayı, okulu bitirince Paris'e yollanmıştır.Aynı yıllar da Süleyman Seyyid ve Osman Hamdi de Fransa'da bulunmaktadır. Biryandan Türk öğrenciler için Paris'te açılan Mekteb-i Osmaniye'ye devam ederkenbir yandan da Paris Güzel Sanatlar Akademisi'nde Gustave Boulanger veGerome'un öğrencisi olarak çalışmıştır.Paris'ten sonra kısa bir süre Roma'da kaldıktan sonra yurda dönen ŞekerAhmet Paşa, bir süre çeşitli okullarda öğretmenlik yapmıştır. Bu sırada Türkiye'dekiilk resim sergisini 1873 yılında Sanat Okulu'nda düzenlemiş ve Sultan'ın dikkatiniçekmiştir. Ardından 1875 yılında bir resim sergisi daha düzenlemiş ve bu etkinlikleronun kariyerini olumlu yönde etkilemiştir. Elifba Kulubü'nün düzenlediği sergilerdede katılımcı olarak yer almış, 1900 yılında Pera'da kişisel bir sergi dahadüzenlemiştir. stanbul Salonları adı verilen sergilerin ilk ikisine de katılmıştır. Sergidüzenleme işi ona saray adına tablo koleksiyonu oluşturma görevini de getirmiştir.Halen Milli Saraylar'da bulunan bu eserler Gerome, Daubigny, Schreyer, Yvon,Boulanger, Harpignies gibi sanatçılar yanında o dönemde stanbul'da çalışanGuillemet ve Aivazovsky gibi sanatçıların da resimlerinden de oluşmaktadır.iiKısa sürelerde yükselen rütbeleriyle yaver olan Şeker Ahmet Paşa, 1895'teMisafirin-i Ecnebiye Teşrifatçısı olmuştur. Son zamanlarında resmi görevlerindendolayı sanat çalışmalarına çok az zaman ayırabilmiştir. Bu sebeple resimçalışmalarına Mercan'daki konağının bir odasına yaptırdığı atölyesinde devametmiştir. 1907 yılında ölmüştür.Sanatçı, daha çok natürmort ve manzara konuları üzerine çalışmıştır.Natürmortlarında ağırlıklı olarak meyveleri daha az olarak da çiçekleri konu almıştır.Bazı örneklerde de hem meyveler hem de çiçekler vardır. Ayvalar adlı eseri isenatürmort konusunun manzara içinde verildiği değişik bir örnektir. Manzaralarıorman manzaraları ve açık ufuklu manzaralar olarak ikiye ayrılmaktadır. AyrıcaTalim Yapan Erler ile Tepe Üzerinde Kale ve Evler adlı resimleri ayrı bir grup olarakda incelenebilir. Manzaralarında bazı küçük boyutlu insan ve hayvan figürleri ilemimari şekiller yer almaktadır. Bazı örneklerde ise ceylan ve geyikler manzaranınana konusu olmuştur. Kendi Portresi bilinen tek figür resmidir.Şeker Ahmet Paşa, natürmortlarında renk ve ışıktan çok kompozisyonaverdiği önem ile dikkat çekmektedir. Manzaralarında ise ışık etkisini kullandığıancak ağaçların dizilişi ile yine kompozisyona önem verdiği görülmektedir. stanbulResim Heykel Müzesi'nde bulunan Orman adlı eserinde resim içindeki figüre verilenperspektif resme ayrı bir bakış açısı kazandırarak izleyende ormanın içindeymiş hissiuyandırmaktadır. Talim Yapan Erler ile Tepe Üzerinde Kale ve Evler adlı eserleriminyatür resmi izleri taşımaktadır. Kendi Portresi kuşağı içinde türünün tekörneğidir ve Osmanlı sanatçısının kendi yerini belirleme arayışını göstermektedir.Son dönem Osmanlı aydını ve devlet adamı Şeker Ahmet Paşa'nın resimçalışmalarındaki anlayışıyla, çağdaşlarınınki arasında farklılıklar bulunmaktadır.Osman Hamdi de kültürel olaylarla ilgilenmiş ve resim yapmıştır. Ancak onunresimleri oryantalizme karşı Osmanlı insanını savunur ve batıya alternatif biroryantalizm geliştirir. Süleyman Seyyid daha sanatçıya özgü bir hayat sürmüş veresmin sorunları ile ilgilenmiştir.