Sektörel panel veri analizi yaklaşımıyla Türkiye'nin AB ülkelerine imalat sanayi bakımından ihracatının belirlenmesi

Bu çalışmada Türkiye'nin AB ülkelerine olan imalat sanayi ihracat hacmi sektörel panel veri analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada en çok ihracat yapılan 5 AB ülkesi (Almanya, İngiltere, Fransa, İspanya ve İtalya) ele alınmıştır ve 1992-2001 zaman aralığındaki 22 sektörü kapsamaktadır. Bu sektörler imalat sanayinde yer alan ve uluslararası standart sanayi sınıflandırılmasına (USSS Rev.3) göre sınıflandırılmış sektörlerdir. İhracat talebini belirlemek için kullanılacak modelde açıklayıcı değişkenler olarak sektörel katma değer, reel efektif döviz kuru, kapasite kullanım indeksi ve teknolojik yatırım oranı kullanılmıştır. Çalışmada panel birim kök, panel eşbütünleşme gibi tanı analizleri kullanılarak veriler incelenmiştir. Model tahminlerinde ise toplulaştırılmış panel veri tahminleri, sabit etki modeli tahminleri ve tamamen düzeltilmiş en küçük kareler yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmada ayrıca Gümrük Birliği'nin panel regresyon modellerinde yapısal bir değişikliğe neden olup olmadığı da test edilmiştir. Yapılan analizlerde tüm değişkenlerin birinci dereceden durağan olduğu görülmüştür. Bunu takiben uygulanan eşbütünleşme testlerinde ise değişkenlerin eşbütünleşik olduğu sonucuna varılmıştır. Bir araya getirilmiş panel veri için elde edilen model tahminlerinde sektörel katma değer ve reel efektif döviz kurunun ihracat talebini etkileyen değişkenler olduğu bulunmuştur. Almanya ve Fransa için elde v edilen tahminlerde ise kapasite kullanım indeksinin önemli bir belirleyici olduğu sonucuna varılmıştır. İngiltere ve İtalya'ya yapılan ihracatta ise teknolojik yatırımların önemli bir belirleyici olmadığı görülmüştür. Benzer tahminler ve yorumlar her bir sektör için ayrıntılı bir şekilde yapılmıştır. Yapısal kararlılığın test edilmesiyle Gümrük Birliği'ne girdikten sonra sektörlerin çoğunda ortalama ihracat bakımından bir artış olduğu ancak esneklik katsayılarında çok fazla bir farklılık olmadığı sonucuna da ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler : Panel veri modelleri, panel birim kök, panel eşbütünleşme, tamamen düzeltilmiş en küçük kareler, sabit etki modeli, yapısal kararlılık