Selçuklu devrinde Ani şehri (1064-1200)

Oldukça stratejik bir konumda bulunan Ani kenti ve kalesi, Kuzeybatı İran ve Güney Kafkasya ile Doğu Anadolu Bölgesi arasında yer almaktadır. Yüksek bir kayalık tepe üzerinde bulunan Ani Kalesi, Güney Kafkasya ve Kuzeybatı İran Bölgesi'nden Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne ulaşan tarihi İpek Yolu'nu koruyan stratejik bir öneme sahipti. Bizans çağında Anadolu'nun doğu kilidi sayılan Ani, Türklerin ilk fethettiği yerlerin başında gelmektedir. Burada ilk Selçuklu eserlerinin izlerinin görülmesi Türk-İslam tarihi açısından buranın önemini arttırmaktadır.Çok sayıdaki Hıristiyan ve Müslüman eserlerinin ayakta olduğu Ani kenti günümüzde gerçek anlamda bir Açık Hava Müzesi'ni tüm canlılığı ile yansıtmaktadır. Bugüne kadar varlığını sürdüren tarihi eserler, bu tarihi şehirde Roma, Bizans, İran, Arap, Gürcü, Ermeni ve Türk medeniyetlerinin yaşadığına tanıklık eder.Çalışmada Ani'nin Türklerin hâkimiyetine geçmesi, buradaki siyasi mücadeleler ile birlikte, bu Açık Hava Müzesi konumundaki şehirde var olan mimari yapılar, bu yapıların özellikleri, hangi kültür ve medeniyetin izlerini taşıdığı üzerinde duruldu. Ani üzerinde çok sayıda araştırma yapılmış ancak bu araştırmalarda ağırlık mimari yapılar üzerinde olmuş, siyasi kısım ise mahdut kalmıştır. Biz çalışmamızda daha çok siyasi tarih kısmına ağırlık verdik.Bu çalışmada Ani şehrinin fethinin Türk-İslam tarihi açısından önemi, bugün harabe konumda olan şehrin ortaçağdaki önemi ve mimari yapıların özellikleri ile birlikte o dönemdeki yaşam koşulları hakkında bilgiler sunulmaya çalışılmıştır.