Selçuklularda at ve atçılık kültürü

Bu çalışmada; Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu toplumlarında at ve atçılık kültürü incelenmiştir. Elimizdeki veri ve kayıtların, Selçuklu devletleri ordularındaki atların sayıları, özellikleri, ırkları (cinsleri) ve bu atların eğitimleri, at yetiĢtiriciliği ve atların sosyal ve kültürel yaşamdaki yerleri gibi konularda yeterli bilgi içermemesi nedeniyle bu çalıĢma planlanmıĢ ve gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu konuya yönelik olarak yazılmış önemli belgeler ve yazılı eserler incelenmeye çalıĢılmıĢ ve daha sonra bu bilgiler sınıflandırılarak ve karĢılaĢtırılarak sonuçlara ulaĢılmıĢtır. En geç evcilleĢtirilen hayvan türü olan ve Türkler tarafından evcilleştirilerek ilk kez kullanılan atlar, zaman içerisinde gerek Selçuklular öncesi Türk ve Ġslam devletlerinde ve gerekse Selçuklularda, devletin ve özellikle ordunun temel yapıtaşlarından biri haline gelmiĢtir. Atın varlığı, Türk ordularının gerek savaĢ taktiği ve gerekse savaĢ düzeni yönünden bir dizi farklılık ve yenilik oluĢturması için önemli bir alt yapı hazırlamıĢtır. Orta Asya‟daki en eski dönemlerden Anadolu Selçukluları dahil tüm Türk devletlerinde atla bütünleĢmiĢ yaĢam biçimi ve bundan doğan askeri geliĢimler, diğer devletlerin Türkler karĢısındaki baĢarısızlığının temel nedenlerinden birini oluĢturmuĢtur. Selçuklularda atların sosyal ve kültürel yaĢamdaki önemine değinilen çalıĢmada, ortaçağ Türk-Ġslam toplumlarında at sağlığı ve hastalıkları yönünden önemli belgeler olan baytarnameler de incelenmiĢ ayrıca gerek savaĢlarda gerekse av ve spor amaçlı etkinliklerde atların kullanımı üzerine detaylı bilgiler eĢliğinde, Selçuklularda atın sahip olduğu büyük önem vurgulanmaya çalıĢılmıĢtır. Anahtar Kelimeler At, EvcilleĢtirme, Baytarname, Selçuklular, Türk Tarihi.