Seçici ve performatif dindarlık: Türkiye'de dindar burjuvazinin sekülerleşmesi

Bu tez, tarihsel olarak modernite, sekülerlik ve tüketimcilik karşıtı bir kimlik benimseyen, ancak sonrasında gösterişli tüketim ve boş zaman pratikleriyle karakterize edilen melez kimlikleri benimseyerek dikkate değer bir dönüşüm yaşayan Türkiye'deki dindar burjuvazinin sekülerleşmesini incelemektedir. Katılımcı olmayan gözlem ve derinlemesine mülakatlar gibi nitel yöntemlerin kullanıldığı bu çalışmada, dindar burjuvazi içerisinde sekülerleşmenin gözlemlendiği; ancak bunun dindarlıkta bir azalma değil, dini pratiklerin dönüşümü olduğu savunulmaktadır. Çalışma, bireylerin İslam'ın geleneksel olarak ilişkilendirildiği bazı zorunlulukları asgari düzeye indirirken, görünür ve ritüelistik ibadet biçimlerine yönelmesini ifade eden 'seçici ve performatif dindarlık' kavramını ortaya koymaktadır. Sekülerleşme süreci, dine pragmatik bir yaklaşımı işaret eden 'araçsal ve bağlamsal' bir çerçevede ele alınmaktadır. Tez ayrıca, dindarlığın dönüşümünde burjuvalaşmanın rolünü inceleyerek, servet, burjuvalaşma ve hareketliliğin dindarlığın dönüşümünü nasıl etkilediğini göstermektedir. Özellikle boş zaman ve tüketim kültürü bağlamında dindarlığın sonuçsal boyutuna vurgu yaparak, bu araştırma sekülerleşmeyi dinamik ve bağlama özgü bir olgu olarak anlamaya katkıda bulunmakta; Müslüman çoğunluklu toplumlarda elit dindarlığı ile modernite, kimlik ve inanç üzerine yürütülen daha geniş tartışmalara ışık tutmaktadır.