Serbest bölge rejiminde dış ticaret işlemleri ve muhasebe uygulamaları

Serbest bölgeler rejimiyle ülkemizin tanışması 1985 yılında yürürlüğe giren 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ile olmuştur. 1980 sonrası başlayan ekonomide dışa açılma politikalarının bir sonucu olan Serbest Bölge uygulamaları ülkemiz için oldukça önemli bir ekonomi ve dış ticaret aracıdır. 1985 yılından günümüze kadar olan süreçteki faaliyet sonuçları değerlendirildiğinde Serbest Bölgelerin kuruluş amaçlarına büyük ölçüde ulaştığını söyleyebiliriz. Ancak bazı eleştiriler olmakla birlikte objektif olarak değerlendirildiğinde başarılı bir politika olan serbest bölge politikamız 06.02.2004 tarihinde yayımlanan 5084 sayılı ?yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun? ile oldukça önemli bir değişikliğe uğramıştır. 5084 sayılı kanun ile Serbest Bölgeler vergisiz alanlar olmaktan çıkarılmıştır. Serbest bölgelerde vergi mevzuatının uygulanmaya başlaması oldukça önemli bir değişikliktir. Vergi istisnalarının kaldırılmasından sonra serbest bölgelerdeki ticaret hacminde önemli bir değişiklik olmamıştır. Ancak bölgelere olan yatırım talebi ciddi ölçüde azalmıştır. Serbest Bölgelerde vergi mükellefiyetinin uygulanmaya başlamasıyla birlikte bölgelerdeki firmaların defter ve belge düzeni, işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve denetimi konusu daha da önem kazanmıştır. Serbest Bölgelerde tek düzen hesap planı uygulanmaktadır. Tek düzen hesap planı yönünden bir sıkıntı da gözlenmemektedir. Defter ve belge düzeni konusunda Vergi Usul Kanunu'nun hükümleri Serbest Bölgelerde de geçerlidir. Bölge dışı firmalardaki denetim mekanizması aynen Serbest Bölgeler için de geçerlidir. Ayrıca Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü'nün denetimle ilgili yetkileri de bulunmaktadır. Ülkemiz için Serbest Bölgeler oldukça önemli ve korunması gereken bir rejimdir. Avrupa Birliği tam üyelik sürecinde olan ülkemiz için Avrupa Birliği uygulamalarına uyum açısından Serbest Bölgelerimizin tamamen vergisiz alanlar olmalarını beklemek yanlış olur. Ancak yapılan son vergisel düzenlemenin yeniden gözden geçirilmesinde yarar görmekteyiz. Serbest Bölge rejimine taraf olan tüm kesimlerce birlikte ülkemiz gerçeklerine uygun, hedeflere yönelik ve siyaset üstü bir Serbest Bölge politikası belirlenmelidir.