Serbest ve nanoenkapsüle naringenin fitokimyasal bileşeninin C57BL/6J farelerde adipoz dokunun kahverengileşmesi üzerine etkisinin incelenmesi

Uçar Baş, Kübra., Serbest ve Nanoenkapsüle Naringenin Fitokimyasal Bileşeninin C57BL/6J Farelerde Adipoz Dokunun Kahverengileşmesi Üzerine Etkisinin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Programı Doktora Tezi, Ankara, 2024. Naringeninin beyaz adipoz dokusunun kahverengileşmesi yoluyla obezite ile mücadelede potansiyel bir tedavi stratejisi olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, nanoenkapsüle ve serbest formda verilen naringeninin C57BL/6J farelerde vücut ağırlığı ve adipoz dokunun kahverengileşmesi üzerine etkilerini incelemek ve karşılaştırmaktır. Çalışmanın ilk aşamasında naringenin lipozom yöntemiyle enkapsüle edilmiş, fiziksel ve kimyasal özellikleri test edilmiştir. İkinci aşamada, 48 adet 6 haftalık C57BL/6J türü dişi fareler koruma (n=24) ve iyileşme (n=24) olarak 2 ana gruba ayrılmıştır. Her ana grup da nano-naringenin, void, serbest-naringenin, kontrol olmak üzere dört alt gruba ayrılmıştır. Obeziteye karşı koruyucu olan gruba (koruma grubu) 10 hafta boyunca yüksek yağlı diyet ve naringenin uygulanmıştır. Obeziteyi iyileştirici olan gruba (iyileşme grubu) 10 hafta sadece yüksek yağlı diyet verilmiş, sonraki 10 hafta boyunca yüksek yağlı diyet ve naringenin uygulanmıştır. Naringenin uygulamaları, haftada 1 kez her fareye 100 mcl olarak 20 µM konsantrasyonda kuyruktan enjekte edilmiştir. Vücut ağırlığı haftada bir kez ölçülmüştür. Her fareden kahverengi yağ dokusu, inguinal beyaz yağ dokusu ve serum örnekleri toplanmıştır. Dokular ve serumda kahverengileşme (UCP-1, PGC1-α, PRDM16, CIDEA) ve adipogenez (PPARγ, C/EBPβ, FABP4) parametreleri incelenmiştir. Lipozomal naringeninin ortalama partikül boyutu, polidispersite indeksi, zeta potansiyeli, enkapsülasyon etkinliği ve yükleme kapasitesi sırasıyla yaklaşık 215 nm, 0,35, -27 mV, %94,6 ve %19,2 olarak bulunmuştur. Lipozomal naringenin sürekli, serbest naringenin ise patlamalı salım davranışı sergilemiştir. Lipozomal naringenin en iyi fiziksel stabiliteyi aydınlık koşulda ve 4 °C sıcaklıkta göstermiştir. Serbest naringenin aydınlık koşulda, 4 °C ve 22 °C sıcaklıklarda kimyasal olarak daha stabil bulunmuştur. Koruma ve iyileşme grubundaki fareler için serbest naringenin (sırasıyla 3,78±1,20 g ve 1,42±0,87 g), lipozomal naringenine (sırasıyla 7,33±3,56 g ve 1,45±1,35 g) göre daha az ağırlık artışı sağlamıştır (p>0,05). Koruma ana grubunda, lipozomal naringenin, serbest naringenine göre inguinal beyaz adipoz doku PRDM16 gen ekspresyon düzeyini 4,29 kat daha fazla artırmıştır (p=0,010). İyileşme grubunda, kontrol grubu serbest ve lipozomal naringenine göre kahverengi adipoz doku PRDM16 gen ekspresyon düzeyini sırasıyla 8,29 ve 27,62 kat daha fazla artırmıştır (sırasıyla p=0,003, p=0,001). Her iki formülasyon da beyaz ve kahverengi adipoz dokuda UCP-1, PGC1-α ve CIDEA gen ekspresyon düzeyinde anlamlı değişikliğe neden olmamıştır. Sonuçlar, serbest naringeninin biyouyumlu ve biyolojik olarak parçalanabilen nanopartiküllerde etkili bir şekilde kapsüllenebileceğini göstermiştir. Gelecekteki araştırmalar, lipozomal naringeninin adipoz doku üzerindeki etkilerini incelemeye odaklanmalıdır.