Seyahatnâmeler ışığında mit ve gerçeklik arasında timbuktu

Batı Afrika şehirlerinden Timbuktu, 14. ve 16. yüzyıllar arasında sahip olduğu muazzam zenginliği ile târihte yer edinmiştir. Mali ve Songay İmparatorluklarının himayesi altında bulunmuş olan Timbuktu, her iki döneminde de Bilâdüssûdan'ın ticaret havzalarında merkezi bir konuma sahip olmuştur. Özellikle altın ticaretinin aktif olarak yapıldığı bu şehir, uzun yıllar Avrupalılar tarafından ulaşılmaya çalışılan bir mekân halindeydi. Coğrâfî bilgi noktasındaki yetersizlik ve Afrika içlerinin tabiatına âşinâ olmamak gibi hususlar Timbuktu'yu târihi süreç içerisinde uzaklığın sembolü haline getirmiştir. Yine bu hususlarla alâkalı olarak, Afrika içlerinde yer alan bu zengin şehre ulaşma arzusu ölümü göze almakla adeta eşdeğer bir konumda idi. İşte elinizdeki bu çalışma öncelikli olarak Timbuktu'ya ulaşmaya çalışan veya buraya ulaşmayı başaran seyyahların aktardıklarını ele almaktadır. Farklı milletlerden olan ve farklı inançlara sahip seyyahların seyahatnâmeleri ışığında sundukları 'Timbuktu' tarifleri aktarılacak, yazıkları gözlemleri değerlendirecektir. Son olarak, târihin farklı aralıklarında kaleme alınmış seyahatnâmeler vesilesi ile şehre dâir elde edilen bilgiler, Afrika'yı dünya târihinin kenarında tutmaya çalışan anlayışı analiz etme imkânı bulacağız.