Seyitgazi (Eskişehir) ve Ilıca, Köprüören (Kütahya) çevresinde yer alan bazaltik bileşimli lavların jeokimyası ve manto kaynak karakteristiği

Bu tez çalışmasında, Eskişehir ilinin güneyinde bulunan Seyitgazi ilçesi ve çevresinde yer alan bazaltik lavlar ile Kütahya ilinin Ilıca ve Köprüören ilçeleri ve çevrelerinde yer alan bazaltik lavların jeokimyasal özelliklerinin belirlenmesi, oluşumu ile gelişimi sırasında etkili olan jeokimyasal süreçler tanımlanarak, türedikleri kabuk ve/veya manto kaynak bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Örnekler hem alkali hem subalkali karaktedirler ve bazaltiktrakiandezit, bazaltikandezit, trakiandezit ve andezit olarak sınıflandırılmıştır. Mineraloji ve petrografi incelemeleri sonucunda örneklerin plajiyoklaz, olivin, klinopiroksen, ortopiroksen ve Fe-Ti oksit minerallerinden oluştuğu belirlenmiştir. Örneklerin hesaplanan sıcaklık değerleri 1055-1223 0C aralığında, derinlik değerleri ise 25-12 km aralığında değişmektedir ve basınç değeri 12 kbar'dır. Primitif manto ile normalize edilmiş çoklu element diyagramına göre Seyitgazi örneklerinin LIL elementler bakımından, HFS elementlerine göre zenginleşme gösterdikleri, Ta, Nb, P, Ti elementlerinde hafif negatif anomalilere sahip oldukları, Ilıca ve Köprüören örneklerinin ise LIL elementlerce Seyitgazi örneklerine benzer bir trend göstermekle birlikte, HFS elementlerinde fakirleşme ve Pb elementinde zenginleşme ile Seyitgazi örneklerinden ayrıldıkları belirlenmiştir. Örnekler düşük Nb/La, yüksek Ba/Nb, düşük Zr/Ba ve yüksek Ba/La oranlarına sahiplerdir. Bu oranlar dalma-batma ve/veya kabuksal kirlenme süreçlerinden etkilenmiş litosferik bir kaynağı işaret etmektedir. Ayrıca Ilıca ve Köprüören örnekleri yüksek La/Yb(N) oranlarına sahipken Seyitgazi örnekleri de daha yüksek La/Yb(N) oranları ile temsil edilmektedir, ayrıca Seyitgazi örneklerinin Tb/Yb(N) oranları 2.2-2.24 aralığında Ilıca ve Köprüören örneklerinin Tb/Yb(N) oranları ise 1.5-1.78 arasında değişim göstermektedir. Eldeki tüm verileri değerlendirilmesi ile, bazaltik kayaçların, farklı dereceki kısmı ergimeler ile birlikte litosferik malzemelerin katkısı ile oluşabileceği gibi, zaman içersinde manto kaynak bileşeninde meydana gelebilecek değişimlerde bu gelişime neden olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Bazalt, iz elementler, jeotermometre, jeobarometre, Orta-Batı Anadolu