Şiddet, genel yaşam, kişilik özellikleri ve yaş bakımından televizyonun yetiştirme rolü

Yaygın olarak paylaşılan gerçeklik ve değer kavramlarını geliştiren, ortak sembolik çevrenin ana akımı olan televizyon, yıllar içerisinde insanlar üzerinde etkisini artırarak, onların toplumdaki rollerini ve imajlarını öğrendikleri birincil kaynakların önüne geçmiştir. Televizyon neyin, kimin, hangi grupların ya da hangi değer yargılarının toplumda daha önemli olduğunu insanların bilincine ekerek ortak bilincin oluşmasında aktif olarak rol alır. Televizyon aynı zamanda, sosyal kontrol aracı olarak, belirli stereotipleştirmeler ile egemen bağımlı ilişkilerini değişmez değişse de yerine daha kötüsünün geleceğinin içselleştirilmesine aracılık ederek ideolojik bir işlev yerine getirir. Böyle eşitsiz bir ortamda, yaş gruplarına göre ayrımcılığa en fazla maruz kalan kesim ise yaşlılardır. Televizyonun günümüzdeki bu etkisini en kapsamlı şekilde ele alan George Gerbner'in Yetiştirme Kuramına göre, televizyonu çok izleyen kişiler, televizyon dünyasının gerçeklerini içselleştirmektedir. Bu anlamda konusu televizyonun yetiştirme rolü olan bu çalışmada, hafta içi prime-time yayın kuşağında yayınlanan televizyon dizilerindeki şiddet, genel yaşam, kişilik özellikleri ve yaşlılık imajlarının bilimsel bir analizini sunularak, farklı televizyon izleme oranlarının, izleyicilerin sözü edilen fenomenler üzerindeki algılarına katkısının olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'de 7 ulusal kanalda yayınlanan 24 televizyon dizisi öncelikle kapsamlı bir içerik analizi olan Mesaj Sistem Çözümlemesine tabi tutulmuştur. Araştırmanın ikinci aşaması olan Yetiştirme ve Yaygın Görüş Haline Getirme Çözümlemesinde ise, sözü edilen prime-time dünyasının öncüllerinden hareketle hazırlanan anket soruları aracılığıyla, televizyonu çok izleyen kişilerin televizyon dünyasını içselleştirip içselleştirmedikleri keşfedilmeye çalışılmıştır. Çıkan sonuçlar Türkiye'de televizyonun yetiştirme etkisinin son derece güçlü olduğunu ortaya koymuştur.