Şiddetli jeomanyetik fırtınalar sırasında Türkiye iyonküresindeki değişimlerin tusaga-aktif istasyonları kullanılarak araştırılması

24. Güneş döngüsünde meydana gelen altı şiddetli jeomanyetik fırtınanın Türkiye iyoküresi üzerindeki etkisi Türkiye Ulusal Temel GNSS Ağı-Aktif (TUSAGA-Aktif) sistemindeki altı istasyon (datc, hors, midy, oniy, tekr ve vezi) kullanılarak araştırılmıştır. Bu istasyonlardan iyonküresel değişimi karakterize eden Toplam Elektron İçeriği (TEİ) değerleri İONOLAB-TEC yazılımı kullanılarak hesaplanmıştır. TEİ değerleri jeomanyetik olarak tedirgin ve sakin durumlar için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Şiddetli jeomanyetik fırtınalar iyonküresel tepkiyi tespit etmek için istatiksel olarak Fark ve Diferansiyel ROT (DROT) yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemler ile elde edilen sonuçlara göre Türkiye iyonküresinde pozitif ve negatif iyonküresel fırtınaların meydana geldiği ifade edilebilir. Pozitif fırtınalar fırtına ana fazında meydana gelirken negatif iyonküresel fırtınalar ise geri dönüş fazında meydana gelmiştir. Ayrıca bu çalışmada fark yöntemine göre 24. Güneş döngüsünün son yıllarında meydana gelen şiddetli jeomanyetik fırtınalar sırasında Türkiye iyonküresi üzerinde bir iyonküresel fırtınanın meydana gelmediği ifade edilebilir. DR-OT yöntemine göre ise ilk üç fırtınada Türkiye iyonküresi üzerinde jeomanyetik olarak tedirgin olan tüm günlerde genel olarak orta ölçekli iyonküresel tedirginliklerin meydana geldiği ifade edilebilir. Ancak son üç fırtınada genel olarak fırtınanın ana fazında büyük ölçekli iyonküresel tedirginliklerin oluştuğu görülmektedir. Bununla birlikte Ağustos 2018 şiddetli fırtınasında jeomanyetik olarak tedirgin tüm günlerde büyük ölçekli iyonküresel tedirginliklere yol açtığı gözlenmiştir. Bu bulgular ışığında solar rüzgarlar ve yerin manyetik alanın Türkiye iyonküresi üzerinde sürekli olmasa da pozitif ve negatif fırtınalara yol açtığı ayrıca orta ve büyük ölçekli iyonküresel tedirginliklere sebep olduğu ifade edilebilir. Hem büyük ve orta ölçekli iyonküresel tedirginliklerin hem de negatif ve pozitif iyonküresel fırtınaların radyo iletişimi, uydu tabanlı navigasyon sistemleri ve iyonküreye dayanan diğer teknolojiler üzerinde önemli etkileri olabileceğinden dolayı bu bozulmaların izlenmesi ve anlaşılması, etkilerini azaltmak ve daha sağlam sistemler geliştirmek için oldukça önemlidir.