Sideritis germanicopolitana Bornm., Sideritis perfoliata L. ve Sideritis libanotica Labill. bitkilerinden sekonder metabolitlerin izolasyonu ve antiproliferatif aktivitelerinin incelenmesi

Bu çalışmada, Sideritis germanicopolitana Bornm., Sideritis perfoliata L. ve Sideritis libanotica Labill. türleri fitokimyasal olarak incelendi. Sideritis germanicopolitana bitkisinin metanol özütünden verbaskosid (M1), apigenin-7-O-(6′′-O-p-kumaroil)-β-D-glukopiranosid (M2) klorojenik asit (M3), 3′-O-metilhipolaetin-7-O-(allosil-(1→2)-glikozit) (M4), izoskutellerain-7-O-[6′′′-O-asetil-allosil-(1→2)-glikozit] (M5), 3′-O-metilhipolaetin-7-O-[6′′′-O-asetil-allosil-(1→2)-glikozit] (M6), izoskutellerain-7-O-[6′′′-O-asetil-allosil-(1→2)-6′′-O-asetil-glikozit] (M7), 3′-O-metilhipolaetin-7-O-[6′′′-O-asetil-allosil-(1→2)-6′′′-O-asetil-glikozit] (M8), sideridosid (M9), Sideritis perfoliata bitkisinin metanol özütünden 4′-O-metilizoskutellerain-7-O-[6′′′-O-asetil-allosil-(1→2)-glikozit] (M10), ajugol (M11) ve ajugosid (M12) molekülleri izole edildi. Sideritis perfoliata bitkisinin etil asetat özütünden 13-epi-manoil oksit (SP1), 2-okso-13-epi-manoil oksit (SP2), 2-β-hidroksi-13-epi-manoil oksit (SP3), 7-asetil-izofoliol (SP4), 2-β-format-13-epi-manoil oksit (SP5) ve izolinearol (SP6) molekülleri, Sideritis libanotica bitkisinin etil asetat özütünden siderol (SL1) ve sideridiol (SL2) molekülleri izole edildi. İzole edilen moleküllerin yapıları NMR, MS ve IR gibi spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. Sideridosid (M9) ve 2-β-format-13-epi-manoil oksit (SP5) moleküllerinin doğal kaynaklarda bulunduğu ilk defa rapor edildi. Bitkilerin üç farklı organının (gövde, yaprak ve çiçek) metanol özütlerinin ve izole edilen moleküllerin A549, HeLa, Hep3B ve FL hücre hatlarına karşı antiproliferatif etkisi MTT ve BrDU-Eliza yöntemleri ile incelendi. Kauren tipi terpenlerin (SP4, SP6, SL1 ve SL2) yüksek antiproliferatif aktiviteye sahip olduğu belirlendi.