Sigara dumanına maruz bırakılmış salatalık (Cucumis sativus L.) fidelerinde kök yaşarma sıvısının büyüme hormanları ile ilgili çeşitli biyolojik testlerdeki aktivitesinin belirlenmesi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi SİGARA DUMANINA MARUZ BIRAKILMIŞ SALATALIK {Cucumis sativus L. ) FİDELERİNDE KÖK YAŞARMA SIVISININ BÜYÜME HORMONLARI İLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ BİYOLOJİK TESTLERDEKİ AKTİVİTESİNİN BELİRLENMESİ Songül ÇANAKÇI Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı 1994, Sayfa: 41 6 günlük Cucumis sativus L. fideleri, 24 saat süreyle sigara dumanıyla doyurulmuş kapalı sistemlere alınmış ve uygulama sonunda bitkilerde büyüme parametreleri tesbit edilmiştir. Ayrıca sigara dumanı uygulanmış ve uygulanmamış bitkiler dekapite edilerek, kök eksüdatları toplanmıştır. Daha sonra çözgen ayrıştırması ve kromatografik ayrıştırmayla, kök eksüdatından elde edilen çeşitli fazlara karşı, çeşitli spesifik biyolojik testlerin verdikleri cevaplar araştırılmıştır. Su fazında, turp kotiledonu genişleme biyotesti ile sitokininler, etil asetat fazında buğday koleoptili dik büyüme testi ile indol asetik asit (IAA) ve absisik asit (ABA), marul hipokotili dik büyüme testi ile gibberellinler (GAX) tesbit edilmiştir. Deneyler sonunda, sigara dumanından kaynaklanan stres faktörünün kök ve hipokotil büyümesinde meydana getirdiği inhibisyona paralel olarak, kök eksüdatındaki ABA düzeyinde bir artışa ve sitokinin düzeyinde bir azalışa yol açtığı gözlenmiştir. Kök eksüdatında IAA aktivitesine rastlanmamıştır. Kökte sentezlenip eksüdasyon sıvısıyla bitkinin üst kısımlarına taşınan gibberellinler, tek Rf te toplanamadığından stres faktörünün gibberellin düzeyine etkisi belirlenememiştir. ANAHTAR KELİMELER : Sigara dumanı, bitki büyüme maddeleri, fide büyümesi, engellenme, kök eksüdatı, biyolojik test.