Sihirli mermi kuramı ışığında Sovyet ve Nazi basını arasındaki ideoloji savaşları: Krokodil ve Fliegende Blätter dergileri üzerine inceleme

Sihirli Mermi Kuramı bağlamında İkinci Dünya Savaşı sırasında medyanın etkin bir konumda olduğu ileri sürülmüş, bu açıdan Sovyetler Birliği ve Nazi Almanya'sında medyada yer alan ideolojik söylemlerin doğrudan insanları sihirli birer mermi gibi etkilediği iddia edilmiştir. Çalışma kapsamında İkinci Dünya Savaşı sırasında Komünizm ve Nazizm ideolojileri arasındaki mücadelenin medyadaki yansımasının Sihirli Mermi Kuramı bağlamında ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla bu çalışmada dönemin Sovyetler Birliği'nin ideolojik propagandasında etkili olarak kullanılan Krokodil mizah dergisi ve Nazi Almanya'sının ideolojik propagandasında etkili şekilde kullanılan Fliegende Blätter mizah dergisi, Sihirli Mermi Kuramı bağlamında göstergebilim yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda her iki dergi arasında yaşanan ideolojik mücadelenin ortaya konulabilmesi için Krokodil'in Nazizm karşıtı, Fliegende Blätter'ın ise Komünizm karşıtı karikatürleri analiz edilmiştir. Çalışmanın analiz kısmında her iki derginin yazılı ve görsel göstergeleri, sırasıyla Karl Bühler'in Organon Modeli, Roman Jakobson'un İletişim İşlevleri ve John Searle'nin Söz Eylem Kuramı üzerinden ele alınmıştır. Çalışmada Krokodil'de Nazizm ideolojisinin sivillere yönelik katliama yol açtığına, özgürlüğü ortadan kaldırdığına, insanları kandırdığına ve insanlık suçuna yönelttiğine ilişkin insanların zihinlerinde algılar oluşturulmaya çalışıldığına ilişkin bulgulara ulaşılmıştır. Diğer yandan Fliegende Blätter'a ilişkin bulgularda ise dergide Komünizm ideolojisinin Avrupa'yı esir almayı planladığına, dünyayı felakete sürüklediğine, savaş yanlısı bir çizgide olduğuna ve dünyayı ele geçirmeyi teşvik ettiğine ilişkin kamuoyunda düşünceler meydana getirilmesine çabalandığı tespit edilmiştir. Sovyet rejimi, Krokodil üzerinden, Nazi rejimi ise Fliegende Blätter üzerinden medyanın güçlü etkisinden yararlanarak hem ülkelerinde ideolojik tahakkümlerini kurmaya (ya da güçlendirmeye) hem de karşıt ideolojiyi itibarsızlaştırmaya çalıştığı sonucuna ulaşılmıştır.