Siklik sülfamidatların asetilenik sübtitüsyon reaksiyonları

Son yıllarda siklik sülfamidatlar çok yönlü azotlu elektrofiller olarak organik sentezinfarklı alanlarında yeni yeni kullanılmaya başlanmıştır. Karbon kökenli nükleofilik yer değiştirmereaksiyonları yeni bir C-C bağı oluşturarak fonksiyonel aminlerin sentezine potansiyel biryöntem oluşturması sebebiyle önemlidir. Bu bağlamda, sülfamidatların fonksiyonel karbonnükleofillerine karşı reaktivitesi organik sentezde yeterince incelenmemiştir. Sadece bazı kararlıkarbanyonlar (çoğunlukla enolatlar) ile etkili sübstitüsyon yaptıkları bilinmektedir.Trietilortopropiyolat nükleofili ile gerçekleştirilen son model sübstitüsyon çalışmaları sikliksülfamidatların asetilenik nükleofillere karşı yüksek reaktiviteye sahip olduklarını işaretetmektedir.Bu çalışmada, siklik sülfamidatların asetilenik nükleofilik sübstitüsyon reaksiyonlarınınkapsamını incelemek amacıyla yapısal olarak farklı bir dizi siklik sülfamidat ile çeşitli terminalalkinlerden hazırlanan lityum alkinür nükleofillerinin reaksiyonları araştırıldı. Sübstitüsyon araürünlerinin asidik hidrolizi ß-alkinlenmiş amin bileşiklerini oluşturmaktadır. İncelenen primerkarbon merkezli 1,2-siklik sülfamidatlar, konjüge, lineer, siklik, heteroatomik, aromatik,hetereoaromatik ve fonksiyonel alkinürlere karşı yüksek bir reaktivite göstermiştir. Bu reaktiviteprofili yüksek verimlerde (%71-98) ß-alkinlenmiş aminlerin elde edilmesini sağladı. Alkinürlerinbazılarında, alkinürlerin THF'deki kümelenmesinden kaynaklanan çözünürlük problemiylekarşılaşıldı. Bu problem THF çözücüsüne %10 oranında polar bir çözücü olarak HMPAeklenmesiyle giderildi. HMPA ilavesi aynı zamanda sülfamidatın reaktivitesini önemli ölçüdeartırdığı gözlendi. Bisiklik prolin türevi 1,2-siklik sülfamidatın aynı şartlardaki reaksiyonu bir araürün oluşturdu, ancak bu ara ürün başta standart 5M HCl hidroliz şartları olmak üzere çeşitliasidik hidroliz şartlarında hidrolizlenemedi. Sekonder karbon merkezli efedrin türevi 1,2-sikliksülfamidat HMPA kullanılmadan muhtemelen sterik etkiden dolayı kayda değer bir reaktivitegöstermedi. HMPA kullanıldığında ise kompleks bir reaksiyon karışımı elde edildi. Eliminasyonahassaslığıyla bilinen sekonder karbon merkezli 1,2-siklik sülfamidatın benzer sübstitüsyonreaksiyonu toplam %96 verimde hem sübstitüsyon hem de eliminasyon ürünlerini oluşturdu(eliminasyon bileşiği 1:2 oranında ana ürün). HPMA kullanıldığında ise bu reaksiyondan sadeceeliminasyon ürünü elde edildi.Ayrıca 1,3-siklik sülfamidatın lityum fenilasetilenür ve trietilortopropiyolat ile modelsübstitüsyon çalışmaları, 1,3-siklik sülfamidatın sadece HMPA içeren çözücü sisteminde 1,2-analoglarından daha düşük ancak sentetik olarak faydalı olabilecek bir reaktiviteye sahipolduğunu gösterdi. Fenil asetilenür ile reaksiyonundan %75 verimle ilgili sübstitüsyon ürünü eldeedildi. Trietilortopropiyolat ile reaksiyonundan ise %80 verim ile bir ürün elde edildi fakat buürünün yapısının beklenen bileşik olmadığı NMR spektroskopisiyle anlaşıldı. Sübstitüsyonürününün ara ürünün asidik hidroliz şartlarında molekül içi bir konjüge katılma tepkimesiylealkiliden pirolidin türü halkalı bir bileşiğe dönüştüğü düşünülmektedir. Ancak bu bileşiğinyapısının doğruluğunun kuşkusuz olarak aydınlatılması için daha detaylı NMR analizlerineihtiyaç vardır.Çalışmada sentezlenen bileşiklerin moleküler yapıları IR, 1H ve 13C NMR tekniklerinikullanarak aydınlatılmıştır.