Siklofosfamid ile miyelosupresyon indüklenen ratlarda timokinonun hematopoietik fonksiyonlar üzerine etkisi

ÖZET Siklofosfamid ile Miyelosupresyon İndüklenen Ratlarda Timokinonun Hematopoietik Fonksiyonlar Üzerine Etkisi Siklofosfamid (SP) antineoplastik kemoterapi ilacıdır. Fakat toksik yan etkilerinin çokluğu sebebiyle kullanım alanı kısıtlanmakta tedavinin çeşitli basamaklarını olumsuz etkilemektedir. SP tedavisi alan hastalarda miyelosupresyon gelişmesi temel problemdir. Timokinon (TK) uzun süredir geleneksel ve tamamlayıcı tıpta kullanım alanı bulmuş, terapötik etkileri çokça araştırılmış, antioksidan etkisi ortaya konmuş, bir fitokimyasaldır. Bu çalışmada SP tedavisi alan sıçanlarda meydana gelen miyelosupresyona karşı TK'nın koruyucu etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmada ağırlık ortalaması 230-250 gr olan 32 adet 8‒10 haftalık erkek Sprague Dawley ırkı sıçanlar kullanıldı. Her grupta eşit hayvan olacak şekilde (n=8) dört grup oluşturuldu. Kontrol grubu, TK grubu (10 mg/kg TK), SP grubu (50 mg/kg SP), TK+SP grubu (10 mg/kg TK ve 50 mg/kg SP). TK günlük olarak intragastrik gavajla verilirken, SP haftada bir kez toplamda dört kez olacak şekilde intraperitoneal enjeksiyonla verildi. 28 günlük uygulama sonunda hayvanlar anestezi altında kalplerinden kan alınarak sakrifiye edildi. Sıçanlarda SP ile indüklenen miyelosupresyona karşı TK'nın koruyucu etkinliği hematolojik parametreler (WBC, Neu, Lym, Mono, Eos, Baso, RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, RDW, PLT), kemik iliği histopatolojisi, hematopoietik büyüme faktörleri (EPO, TPO ve G‒CSF) ve oksidan-antioksidan sistem parametrelerinin (MDA, GSH) ölçümleri ile belirlendi. Verilerin analiz sonuçları incelendiğinde timokinon ilavesinin siklofosfamidin sebep olduğu canlı ağırlık artışında azalma, hematolojik parametrelerden trombosit ve lökosit sayısında baskılanma, hematopoietik sitokinlerden trombopoietin ve G-CSF seviyeleri ile oksidatif stres parametrelerinden GSH seviyelerindeki azalmayı önlediği tespit edildi. Ayrıca histopatolojik incelemelerde siklofosfamidin stromal ve hematopoietik alanlarda hasara yol açtığı ve adiposit yoğunluğunda artışa sebep olduğu, timokinon ilavesinin ise bu etkilerin ortaya çıkışını engellediği gözlendi. Sonuç olarak, timokinonun kısmen bazı hematopoietik sitokinlerin seviyelerini koruyarak kısmen de antioksidan etkinlik göstererek siklofosfamidin sebep olduğu miyelosupresyon derecesini azaltabileceği hem hematolojik hem de histopatolojik olarak ortaya konuldu. Timokinonun kemik iliği üzerindeki olumlu etkilerinin daha net bir şekilde ortaya konulabilmesi için daha kapsamlı ve ileri düzey çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatine varıldı.